روزشمار تاریخ

ایران باستان تا زندیه

گاه‌شمار تاریخ ایران از غارنشیتی تا ظهور هخامنشیان

پیش از تمدن ایلام

عصر پارینه سنگی (3300000 تا 12000 ق.م)

  • عصر پارینه سنگی قدیم یا زیرین (33000000 تا 300000 ق.م.)
    • حدود ۲۳۰٬۰۰۰: قدیمی‌ترین آثار غارنشینی در ایران که در غار دربند رشی در گیلان یافت شده و با روش‌های علمی زمان‌سنجی شده است.
  • عصر پارینه سنگی میانی (300000 تا 30000 ق.م.)
    • حدود ۱۰۰٬۰۰۰: آثار بر جای مانده از غارنشینی در کوه‌های زاگرس در غرب ایران بیانگر سکونت انسان در این مناطق در دوره پارینه‌سنگی میانی است.
    • حدود ۷۰٬۰۰۰: جمجمه یک پسر بچه نئاندرتال کشف شده در حفاری منطقه تشیک تاش.
    • پیش از ۴۰۰۰۰: فرهنگ موستری و غارنشینی در ناحیه زاگرس. در غارهای کوبه، خِر پناهگاه سنگی وارواسی در زاگرس مرکزی (تاریخ ایران آکسفورد، ص 32)
  • عصر پارینه سنگی جدید یا زبرین (30000 تا 12000 ق.م.)
  • عصر میان سنگی یا فرا پارینه سنگی (12000 تا 8000 ق.م)
    • حدود ۹٬۰۰۰: دو قبیله اصلی هند و اروپایی به جنوب ایران کنونی کوچ کردند که بعدها قبایل ماد را تشکیل دادند.
    • حدود ۹٬۰۰۰: پیدایش یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های جهان در جنوب دشت قزوین در منطقه سگز آباد (تپه سگز آباد و تپه قبرستان و تپه زاغه)
    • حدود ۸٬۰۰۰: وجود مدارک و شواهد از گسترش روستاها، زندگی بر پایه کشاورزی و دامپروری در محدوده کوه‌های زاگرس و مناطقی مثل سراب، تپه گوران و علی کش.
  • عصر نوسنگی قدیم (پیش از سفال) (8000 تا 6000 ق.م)
  • حدود ۵٬۵۰۰: پیدایش یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌ها در تپه سیلک کاشان.
  • حدود ۴٬۵۰۰: ظرف شراب تپه حاجی فیروز نقده به عنوان نخستین وسیله شراب‌سازی موجود در دوران نوسنگی.
  • حدود ۴٬۲۰۰: بنیانگزاری شوش در جنوب غربی ایران.
  • حدود ۳٬۵۰۰: سفالینه‌های نقاشی شده در شوش واقع در ایلام بیانگر دوره‌ای پیشرفته از طرح‌های هندسی، ایجاد سبک خاص از انسان و شکل‌هایی از جانوران در آنها.
  • حدود ۳٬۵۰۰: شکل‌گیری دبیره باستانی جیرفت، اولین خط کامل در فلات ایران همزمان با خط میخی در عراق و خط هیروگلیف در مصر.

دوران نیاایلامی

دوران ایلام باستان

دوره ایلام میانه

  • حدود ۱٬۵۰۰ تا ۱٬۱۰۰: دوره ایلام میانه.
  • حدود ۱٬۴۰۰: نخستین شواهد از مصنوعات آهنی در قلمرو هیتی‌ها در ارمنستان کنونی.
  • حدود ۱٬۳۵۰: سند ازدواج به شکل سنگ نگاره در بوگازکوی (Boḡazköy) واقع در آناتولی، با ذکر نام پادشاه هیتی و حاکم تمدن میتانی که فرمانروایان سرزمین‌هایی هستند که مردم در آنجا به الهه‌های هندی-ایرانی میترا-وارونا، ایندرا و اشوین‌ها متوسل می‌شوند و آن‌ها را می‌پرستند. این سند ظاهراً رسیدن موجی از اقوام هندو-ایرانی را به شمال غرب ایران تصدیق می‌کند.
  • حدود ۱٬۳۵۰: آغاز مهاجرت قبایل ایرانی به سمت غرب از مجموعهٔ باستان‌شناسی باختر-مرو (تمدن آمودریا) به فلات و مناطق غربی ایران امروزی.
  • حدود ۱٬۲۴۴ تا ۱٬۲۰۸ : افزایش درگیری‌های بین ایلام و آشور. یورش توکولتی نینورتای یکم پادشاه آشور به کوه‌های شمال ایلام. حمله ایلام به بابل در زمان پادشاهی کیدین خوران (Kidin-Ḵutran).
  • حدود ۱٬۱۰۰ تا ۷۷۰: اتحاد ایلام و بابل علیه آشوریان. در این برهه زمانی انشان جزئی از خاک ایلام است.
  • حدود ۱۱۷۱: حمله کویترناحونته شاه ایلام به بابل و فتح آن سرزمین.

دوره ایلام نو

  • حدود ۱٬۱۰۰ تا ۵۳۹: دوره ایلام نو.
  • حدود ۱٬۰۰۰: برخی از مورخان سال تولد زرتشت را در این سال تخمین زده‌اند. زادروز زرتشت در بین پژوهشگران و تاریخدانان مبحثی مورد مباحثه و مجادله است. این تفاوت از ۶۰۰ تا ۱۲۰۰ پیش از میلاد می‌باشد.
  • ۸۳۵: نام ماد برای نخستین بار در یک سنگ نگاره متعلق به شلمنسر سوم، پادشاه آشور ظاهر شد.
  • ۸۱۰: آداد-نراری سوم پادشاه آشور به ماد لشکر کشید و صفحات غربی فلات ایران را تصرف کرد.
  • حدود ۷۷۰ تا ۶۴۶: قبایل پارسی، ایلامیان انشان را وادار به مهاجرت به سمت شهر شوش کردند.
  • ۷۵۳: تشکیل پادشاهی روم.
  • حدود ۷۰۸: بنیان‌گذاری ماد به مرکزیت هگمتانه به وسیله دیاکو.
  • حدود ۷۰۵: زاده‌شدن هخامنش نیای دودمان هخامنشیان.
  • حدود ۶۷۵: آغاز پادشاهی فرورتیش. (بنا به نقل هرودوت)
  • ۶۳۹: آشوربانیپال شاه آشور، ایلام را شکست داد و شوش را غارت کرد. پس از این جنگ، ایلام هرگز به عنوان یک قدرت مستقل ظاهر نگردید. (تصویر ۵: سنگ‌نگاره)
  • ۶۳۳: حمله سکاها به ماد.
  • ۶۲۵: مرگ آشوربانیپال پادشاه قدرتمند آشور و ساقط‌کننده پادشاهی ایلام.
  • ۶۲۴: شکست و عقب راندن سکاها توسط مادها.
  • ۶۲۴: آغاز پادشاهی هووخشتره پادشاه ماد.
  • ۶۱۲: اتحاد ماد و بابل و حمله هووخشتره به نینوا مرکز آشور و براندازی پادشاهی آشور.
  • ۵۸۴: مرگ هووخشتره و انتقال سلطنت به پسرش ایشتوویگو.
  • ۵۶۱ کرزوس پادشاه لیدی گردید.

گاه‌شمار هخامنشیان

  • ۵۵۹: آغاز پادشاهی کوروش بزرگ (کوروش دوم) در انشان (فارس) و خوزستان. انتقال پایتخت هخامنشیان به شوش.
  • ۵۵۳: آغاز شورش کوروش علیه مادها.
  • ۵۵۰: شکست ایشتوویگو شاه ماد از کوروش و پیرو آن فتح هگمتانه. اتحاد ماد و پارس.
  • ۵۴۹ تا ۵۴۸: تسخیر سرزمین‌های پارت، گرگان و احتمالاً ارمنستان توسط کوروش.
  • ۵۴۶: فتح سارد پایتخت لیدی توسط کوروش و شکست کرزوس پادشاه لیدی.
  • ۵۳۹: فتح بابل ثروتمندترین شهر غرب آسیا توسط کوروش. سقوطی که با مقاومت کم سپاه بابل در کرانه ساحلی رود دجله به وقوع پیوست.
  • ۵۳۹: کوروش به یهودیان آواره اجازه داد تا به اورشلیم بازگردند و در آنجا آزادانه برای خود کنیسه بسازند.
  • ۵۳۵: رود سند توسط کوروش به امپراتوری هخامنشیان پیوست.
  • ۵۲۹: کوروش به قبایل سکاها در شمال شرق ایران حمله کرد و در جنگ با ماساگت‌ها کشته شد. وی را در پاسارگاد دفن کردند.
  • ۵۲۹: کمبوجیه دوم فرزند کوروش به تاج و تخت رسید.
  • ۵۲۵: سپاه ایران تحت فرماندهی کمبوجیه (دوم)، سرزمین مصر را کاملاً ضمیمه قلمرو پادشاهی هخامنشی کرد.
  • ۵۲۲: مرگ کمبوجیه در راه بازگشت از مصر.
  • ۵۲۱: فریبکاری و زورستانی تخت پادشاهی توسط گئومات مغ (بردیای دروغین) با طرح معرفی خود با نام بردیا فرزند کوروش بزرگ.
  • ۵۲۱: داریوش بزرگ از خویشاوندان کوروش با یاری جمعی از نجیب‌زادگان پارسی، گئومات را کشت و به پادشاهی رسید.
  • ۵۱۹: سرکوب شورش‌های سراسری در بسیاری از ساتراپی‌های ایران توسط داریوش.
  • ۵۱۸: آغاز بنای تخت جمشید به عنوان پایتخت جدید هخامنشیان در پارسه.
  • ۵۱۸: داریوش بزرگ به پنجاب حمله کرد و منطقه رودخانه جهلوم را فتح کرد و آن را ساتراپی هندوها معرفی کرد. اسناد حاکی از آن است که سند حداقل تا سال ۳۳۸ پیش از میلاد تحت کنترل هخامنشیان بوده‌است.
  • ۵۱۴: حمله داریوش یه سکاها در ناحیه شمال قفقاز و دریای سیاه.
  • ۴۹۴: شورش ایونیان در آسیای صغیر علیه حکومت هخامنشی و به آتش کشیدن سارد.
  • ۴۹۴: حمله داریوش به یونان با عنوان جنگ لاده و شکست یونانیان در نزدیکی جزیره لاده.
  • ۴۹۰: جنگ ماراتن بین ایران و یونان در محلی به نام ماراتن در یونان کنونی و شکست ارتش هخامنشی. نخستین پیروزی یونان بر ایران در خشکی.
  • ۴۸۶: داریوش در سن ۶۳ سالگی درگذشت.
  • ۴۸۶: پس از مرگ داریوش، فرزندش خشایارشای یکم بر تخت سلطنت نشست.
  • ۴۸۵: خشایارشا شورش مصر را سرکوب کرد و برادرش هخامنش را به عنوان فرماندار ساتراپی مصر منصوب کرد.
  • ۴۸۴: در زمان خشایارشا یکم، پادشاه هخامنشی، بابل دو شورش معاصر علیه حکومت هخامنشی به راه انداخت، شورش‌ها توسط رهبران شورشی بل شیمانی و شماش اریبا رهبری می‌شدند. قبل از این شورش‌ها، بابل موقعیت ویژه ای در قلمرو امپراتوری هخامنشی داشت، پادشاهان هخامنشی به عنوان پادشاه بابل و پادشاه سرزمین‌ها لقب گرفته بودند و بابل را به عنوان یک موجودیت تا حدودی مجزا در امپراتوری خود می‌دانستند که با پادشاهی خود در یک قلمرو متحد شده بود. اتحادیه شخصی خشایارشا به تدریج عنوان سلطنتی قبلی را کنار گذاشت و ساتراپی بزرگ بابلی (که بیشتر قلمرو امپراتوری نو بابلی را تشکیل می‌داد) را به واحدهای فرعی کوچکتر تقسیم کرد.
  • ۴۸۴: خشایارشا ضمن سرکوب شورش بابل، استحکامات دفاعی آنجا را نابود کرده و مجسمه خدای مردوخ را تخریب کرد.
  • ۴۸۰: ارتش هخامنشی به یونان یورش برد و در شهر آتن رژه رفت اما ناوگان دریای هخامنشی در نبرد سالامیس شکست خورد و نهایتاً تاخت و تازهای ایران در این سال پایان پذیرفت.
  • ۴۷۹: در جنگ پلاته ایران از یونان شکست خورد.
  • ۴۶۵: یکی از مشاوران (محافظان) خشایارشا به نام اردوان، او را کشت.
  • ۴۶۵: اردشیر یکم پس از به قتل رسیدن پدرش خشایارشا و برادرش داریوش که جانشین قانونی بود، بر تخت شاهی نشست.
  • حدود ۴۶۵ تا ۴۲۴ ساخت بنای میترا و آناهیتا.
  • ۴۲۴: مرگ اردشیر اول.
  • ۴۲۴: تاجگذاری خشایارشای دوم.
  • ۴۲۴: ترور و قتل خشایارشای دوم.
  • ۴۲۴: تاجگذاری داریوش دوم.
  • ۴۰۵: جدا شدن مصر از خاک ایران. (به دلیل مبارزات داخلی برای جانشینی امپراتوری ایران)
  • ۴۰۴: تاجگذاری اردشیر دوم.
  • ۳۸۷: صلح آنتالکیداس، یونان، حق حکمرانی و تملک ایران بر آسیای صغیر را به رسمیت شناخت.
  • ۳۵۹: مرگ اردشیر دوم.
  • ۳۵۹: تاجگذاری اردشیر سوم.
  • ۳۴۲: بازپسگیری مصر و شکست نکتانبوی دوم و ملحق شدن آن به خاک ایران. این فتح پس از چندین حمله در دهه گذشته، نصیب امپراطوری هخامنشی گردید.
  • ۳۳۸: اردشیر سوم به وسیله باگواس خواجه مسموم می‌شود.
  • ۳۳۸: آغاز پادشاهی اردشیر چهارم.
  • ۳۳۶: قتل اردشیر چهارم توسط باگواس.
  • ۳۳۶: داریوش سوم آخرین پادشاه هخامنشیان به تاج و تخت می‌رسد.
  • ۳۳۶: ترور فیلیپ دوم مقدونی و آغاز پادشاهی اسکندر مقدونی.
  • ۳۳۴: حمله اسکندر مقدونی به آسیا و شکست سپاه ایران در تنگه داردانل.
  • ۳۳۴: نبرد گرانیک و شکست ارتش پارسیان از اسکندر در نزدیکی شهر تروآ.
  • ۳۳۳: در نبرد ایسوس ارتش اسکندر، قوای پارسی به فرماندهی داریوش سوم را شکست می‌دهد.
  • ۳۳۱: شکست سنگین قوای ایران به وسیله اسکندر در جنگ گوگمل در شرق موصل امروزی.
  • ۳۳۰: کشته شدن داریوش سوم، فتح هگمتانه، ویران کردن تخت جمشید به وسیله اسکندر مقدونی و پایان حکمرانی هخامنشیان بر ایران.
  • ۳۲۸: کشته شدن اردشیر پنجم واپسین مدعی سلطنت خاندان هخامنشیان توسط اسکندر

گاه‌شمار سلوکیان و اشکانیان

پس از میلاد

گاه‌شماری ساسانیان

از سقوط ساسانیان تا ظهور حکومت طاهریان

خلفای راشدین

بنی امیه

عباسیان (تا ظهور طاهریان)

  • ۷۵۰ بنیانگذاری دودمان عباسیان.
  • ۷۵۰ آغاز زمامداری سفاح نخستین شاه عباسیان.
  • ۷۵۴ تاجگذاری منصور دومین خلیفه عباسی و استحکام امپراتوری.
  • ۷۵۵ قتل فریب‌آمیز ابومسلم خراسانی به وسیله منصور خلیفه عباسی. آغاز یک رشته قیام‌ها و شورش‌های مذهبی-سیاسی در ایران در مقابل والیان عرب در ولایات ایران.
  • ۷۵۶ جنبش سپیدجامگان در ری به رهبری سندباد.
  • ۷۶۲ ساخت بغداد و انتخاب آن به عنوان مرکز خلافت عباسی توسط منصور.
  • ۷۷۷ تا ۷۸۰ قیام مقنع (پیامبر نقاب‌دار) در ماوراء‌النهر علیه سلطه اعراب.
  • ۷۸۶ آغاز خلافت هارون‌الرشید و انتصاب یحیی برمکی به عنوان وزیر اعظم. اوج قدرت حکومت عباسی.
  • ۸۰۹ تاجگذاری امین به عنوان خلیفه عباسی و جانشین هارون‌الرشید. برادر امین، مأمون (حاکم خراسان) بر سر تاج و تخت با امین مبارزه و رقابت می‌کند. مأمون، فضل بن سهل ایرانی را به عنوان وزیر و مشاور انتخاب کرده بود.
  • ۸۱۳ طاهر بن حسین سردار لشکر مأمون، سپاه امین را در ری شکست می‌دهد و تا بغداد پیشروی کرده و امین (خلیفه وقت) را اعدام می‌کند.
  • ۸۱۳ مأمون خلیفه عباسی بر تخت سلطنت می‌نشیند. او از حامیان ایرانیان بود.
  • ۸۱۳ تا ۸۳۳ پشتیبانی مأمون از اندیشه‌های معتزله و ایجاد فضای باز مجادلات و مباحثات فلسفی و دینی که پیرو آن دوران درخشان دستاوردهای ادبی و علمی ایجاد می‌گردد.
  • ۸۲۰ انتصاب طاهر بن حسین به عنوان حاکم خراسان. بنیانگذاری دودمان طاهریان.

گاه‌شمار تاریخ ایران از ظهور طاهریان تا سقوط خوارزمشاهیان

از حمله مغول تا ظهور صفویان

صفویان

شاه تهماسب یکم

شاه اسماعیل دوم

شاه محمد خدابنده

شاه عباس یکم

شاه صفی

  • ۱۶۲۹ تاجگذاری شاه صفی.
  • ۱۶۳۰ تصرف همدان توسط قوای عثمانی.
  • ۱۶۳۰ تا ۱۶۳۴ دوران تصفیه حساب‌های سیاسی خونین شاه صفی با رقبای تاج و تخت. شاه صفی با کشتن و کور کردن مخالفان شورشی یا کسانی که بعدها ممکن بود برایش دردسر ایجاد کنند، مثل امامقلی خان که در فارس شوریده بود، آن‌ها را از صحنه سیاست ایران خارج می‌کند.
  • ۱۶۳۵ درگذشت آنتونی شرلی.
  • ۱۶۳۴ سرزمین فارس جزء اراضی خالصه سلطنتی گردید.
  • ۱۶۳۸ تسخیر ایروان و تبریز توسط عثمانی.
  • ۱۶۳۸ ورود و تسخیر مجدد بغداد توسط عثمانی. 
  • ۱۶۳۹ عهدنامه زهاب بین صفویان و عثمانی منعقد شد. بنابراین پیمان سرزمین عراق (عرب) تحت کنترل و قیومیت عثمانی قرار می‌گیرد.
  • ۱۶۴۲ مرگ شاه صفی.

شاه عباس دوم

شاه سلیمان یکم (شاه صفی دوم)

  • ۱۶۴۲ آغاز زمامداری شاه سلیمان یکم.
  • ۱۶۶۷ تاجگذاری مجدد شاه صفی دوم به عنوان شاه سلیمان یکم.
  • ۱۶۶۹ شیخعلی‌خان زنگنه به عنوان وزیر اعظم انتخاب شد.
  • ۱۶۷۱ درگذشت آدام اولئاریوس پژوهشگر، ریاضیدان، جغرافیدان و کتاب‌دار آلمانی. کتاب سیاحت‌ها و سفرهای سفیران از دوک هلشتاین تا دوک بزرگ مسکووی و پادشاه ایران نوشته اوست.

شاه سلطان حسین

  • ۱۶۹۴ به سلطنت رسیدن شاه سلطان حسین.
  • ۱۶۹۶ پدر رافائل دو مانس (متولد ۱۶۱۳)، نویسنده فرانسوی که خاطراتش، L’estat de la Perse en 1660 (1890)، منبع مهمی برای تاریخ ایران صفوی است، درگذشت.
  • ۱۶۹۷–۱۷۰۱ کنترل بصره توسط صفویان
  • ۱۶۹۸ ملا محمد باقر مجلسی (زاده ۱۶۲۷)، فقیه برجسته، گردآورنده احادیث شیعه، و نویسنده پرکار، درگذشت.
  • ۱۶۹۹ حمله بلوچ‌ها به کرمان. کردها به رهبری سلیمان بابا در کردستان شورش کردند.
  • ۱۷۰۳ ‘ توماس هاید (متولد ۱۶۳۶)، مستشرق انگلیسی و نویسنده Historia Revolutionis veterum Persarum (1700)، درگذشت.
  • ۱۷۰۸ پتر کبیر روسیه سفیری را به اصفهان فرستاد.
  • ۱۷۱۱ میرویس خان هوتک، والی پشتون قندهار، اعلام استقلال کرد.
  • ۱۷۱۳ ژان شاردن (متولد ۱۶۴۳)، جواهرساز فرانسوی که سفرهای زیادی به آسیا کرد و مفصل‌ترین کتاب (Voyages en Perse et autres lieux de l’Orient (1711)) از ایران را در زمان خود نوشت، درگذشت.
  • ۱۷۱۵ سفیر دوم پتر کبیر به رهبری ولینسکی در تلاش برای ایجاد جای پایی به سمت خلیج فارس و اقیانوس هند به ایران فرستاده شد.
  • ۱۷۱۶ انگلبرت کمپفر (متولد ۱۶۵۱)، پزشک، جهانگرد و نویسنده آلمانی کتاب سفر در ایران و دیگر کشورهای شرقی (۱۷۳۶) که پس از مرگ منتشر شد، درگذشت.
  • ۱۷۱۷ عرب‌های عمانی بحرین را تصرف کردند.
  • ۱۷۱۸ افغانهای ابدالی در خراسان شورش کردند و هرات و مشهد را گرفتند.
  • ۱۷۲۰ وزیر اعظم فتحعلی خان داغستانی عزل و نابینا شد.
  • ۱۷۲۱ لزگی‌ها شاماخی را تصرف کردند و غارت نمودند.
  • ۱۷۲۱ بلوچ ها بندرعباس را غارت کردند. افغان‌ها کرمان را تصرف کردند.
  • ۱۷۲۲ افغانهای تحت فرمان محمود به اصفهان حمله کردند و آن را تصرف کردند. شاه سلطان حسین کشته شد.

شاه تهماسب دوم

  • ۱۷۲۲ به سلطنت رسیدن تاجگذاری تهماسب دوم در قزوین.
  • ۱۷۲۲ تا ۱۷۳۰ اشغال قسمت اعظم ایران توسط افغان‌ها.
  • ۱۷۲۳ روس‌ها رشت و باکو را اشغال کردند.
  • ۱۷۲۳ پتر کبیر با شاه تهماسب دوم پیمان اتحاد منعقد می‌کند و استان‌های خزر، دربند و باکو را در ازای کمک به تهماسب دوم دریافت می‌کند.
  • ۱۷۲۴ محمود افغان شیراز را تصرف کرد و تعدادی از شاهزادگان صفوی را قتل‌عام کرد.
  • ۱۷۲۴ قرارداد بین روسیه و عثمانی (پیمان استانبول) شمال غرب ایران را بین روس‌ها و عثمانی‌ها تقسیم کرد.
  • ۱۷۲۵ محمود افغان توسط پسر عمویش کشته شد.
  • ۱۷۲۵ عثمانی‌ها گنجه و تبریز را اشغال کردند.
  • ۱۷۲۵ به قدرت رسیدن اشرف افغان.
  • ۱۷۲۶ اشرف سلطان عثمانی را به عنوان خلیفه مشروع به رسمیت شناخت.
  • ۱۷۲۷ نادرقلی (بعداً نادرشاه)، رهبر قبیله ترک، به دربار طهماسب دوم می‌پیوندد.
  • ۱۷۲۹ نادر افغان‌ها را شکست داد و اصفهان را تصرف کرد.
  • ۱۷۳۰ نادر عثمانی‌ها را از آذربایجان و غرب ایران بیرون کرد و تا داغستان به قفقاز حمله کرد.
  • ۱۷۳۰ نادر اشرف را تا بلوچستان تعقیب می‌کند. اشرف کشته می‌شود. اشغال ایران توسط افغان‌ها تمام می‌شود.
  • ۱۷۳۲ نادر تهماسب دوم را از سلطنت خلع کرد.
  • ۱۷۳۲ بر اساس عهدنامه رشت، روس ها تمام اراضی مازندران، استرآباد و گیلان را به ایران پس دادند.

شاه عباس سوم

  • ۱۷۳۲ عباس سوم کودک به‌طور اسمی به سلطنت رسید.
  • ۱۷۳۳ نادر به اشغال سرزمین‌های ایران توسط عثمانی‌ها پایان داد.
  • ۱۷۳۴ نادر به قفقاز حمله کرد و دربند، باکو و ایروان را تصرف کرد.

گاه‌شمار افشاریان

نادرشاه

  • ۱۷۳۶ در یک گردهمایی بزرگ در دشت مغان، در شمال آذربایجان، نادر شاه پایان سلسله صفویه را اعلام کرد.
  • حدود ۱۷۳۶ پیشنهاد نادرشاه مبنی بر اینکه عثمانی‌ها شیعه ملایم تری را به عنوان مکتب پنجم فقه و عقاید اسلامی با احترام متقابل تضمین شده برای هر دو طرف بپذیرند، به دلیل اصرار عثمانی بر خلافت سلطان و دیگر ملاحظات، شکست خورد.
  • ۱۷۳۸ نادرشاه قندهار را اشغال می‌کند در حالی که پسرش رضاقلی در شمال افغانستان لشکرکشی می‌کند و بلخ و بدخشان را تصرف می‌کند.
  • ۱۷۳۸ تا ۱۷۳۹ نادرشاه به هند حمله کرد، محمدشاه گورکانی را شکست داد، لاهور را تصرف کرد و دهلی را پس از یک قتل‌عام بزرگ غارت کرد. او با غنیمت عظیمی برمی گردد که شامل الماس کوه نور و تخت طاووس پر از جواهر است.
  • ۱۷۴۰ نادرشاه بخارا و خیوه را فتح کرد.
  • ۱۷۴۱ نادرشاه با مشکوک شدن به اینکه پسر و وارثش، رضاقلی، در توطئه ای علیه او نقش دارد، دستور کور کردن پسرش را صادر کرد.
  • ۱۷۴۲ تا ۱۷۴۷ نادرشاه، تا حدی به دلیل پشیمانی از کور کردن پسرش، خشن و رفتارش تهاجمی شد.

عادل شاه

  • ۱۷۴۷ قتل نادرشاه توسط گروهی از سران افشار و قاجار. برادرزاده اش عادل شاه جانشین او شد.

شاهرخ شاه

  • ۱۷۴۸ شاهرخ افشاری جانشین عادل شاه شد. حکومت او محدود به خراسان بود.