روزشمار تاریخ

کودتای 1299 تا 16 دی 1356

سال 1299

  • مذاکره ژنرال ارشد انگلیسی سر ادموند آیرونساید با فرمانده قوای قزاق رضاخان میرپنج (بعداً رضاشاه) و توافق و تمایل برای طرح کودتا علیه دولت مرکزی قاجار (دولت فتح‌الله خان اکبر).
  • هجرت سید روح‌الله خمینی از خمین به اراک جهت ادامه تحصیل (در سن 19 سالگی). ایشان در حوزۀ سلطان‌آباد که به سرپرستی عبدالکریم حائری اداره‌ می‌شده، به تحصیل دانش‌های حوزوی می‌پردازد.
  • قیام شیخ محمد خیابانی در تبریز
  • تشکیل دولت میرزاکوچک خان در رشت
  • به دستور سید ضیاءالدین نخست وزیر، کلنل محمدتقی خان پسیان، فرماندۀ ژاندارمری خراسان، احمد قوام (قوام السلطنه) والی خراسان را توقیف کرد و تحت الحفظ ژاندارم ها به تهران فرستاد و قوام السلطنه به دستور شاه و دولت در تهران زندانی شد. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 602)

اسفند 1299

  • انتصاب رضاخان (سردار سپه) به عنوان فرمانده قوای قزاق و کمی بعد انتصاب او به سمت وزارت جنگ.
  • اعلام تشکیل ادارهٔ بلدیه در تهران و دیگر شهرها به دستور سید ضیاءالدین طباطبایی نخست‌وزیر وقت
  • پیمان فوریه 1921 (اسفند 1299): شوروی و ایران توافقنامه‌ای امضاء کردند که طی آن امتیازات پیش از این که به شوروی داده شده بود لغو و همچنین شوروی طبق بند ۲۱ عهدنامه مکلف شد در صورت حمله کشوری دیگر به ایران، نیروهای نظامی خود را برای آزادی ایران و بیرون راندن اشغالگر گسیل دارد. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 598)

3 اسفند 1299 (21 فوریه 1921 م)

  • کودتا علیه دولت سپهدار: سحرگاه سوم اسفند (دوشنبه، ساعت 1 بامداد) تیپ همدان با 2500 نفر قزاق به فرماندهی «رضاخان میرپنج»، فرمانده قوای قزاق مستقر در قزوین، از جانب غرب (قزوین) به تهران حمله کرد و وارد شهر شد و بلافاصله به اشغال مراکز مهم و حساس مانند تلگرافخانه و تلفنخانه و شهربانی و وزارتخانه‌ها پرداخت و دولت سپهدار اعظم سقوط کرد.
  • مقاومت اندک در برابر کودتاچیان: نیروی ژاندارم بدون مقاومت تسلیم شد و پلیس نیز پس از مقاومت ناچیزی تسلیم شد.
  • توقیف رجال کشور
  • ملاقات نرمن (وزیر مختار انگلیس) با احمدشاه
  • صدور اعلان «حکم می‌کنم» از سوی رضاخان

4 اسفند 1299 (22 فوریه 1921 م)

  • انتصاب سیدضیاءالدین طباطبایی به سمت رئیس‌الوزرایی
  • دستگیری هشتاد نفر از رجال سیاسی و شخصیت‌های مختلف
  • تعطیلی موقت کلیه وزارت‌خانه‌ها و ادارات دولتی.
  • انتصاب رضاخان میرپنج به فرماندهی کل قوا
  • انتصاب محمدخان نائینی (نماینده مردم نائین در مجلس شورای ملی) به ریاست کابینه دولت
  • اعلام حکومت نظامی در تهران
  • بست‌نشینی امام‌جمعه خویی در حرم عبدالعظیم

5 اسفند 1299 (23 فوریه 1921 م)

  • درخواست پناهندگی دو پسر امام جمعه خوئی، به سرکنسول‌گری فرانسه و عدم پذیرش از طرف فرانسویان

10 اسفند 1299 (28 فوریه 1921 م)

  • سیدضیاءالدین کابینه خود را به شرح زیر به حضور احمدشاه معرفی کرد:
    • سیدضیاءالدین: رئیس الوزرا و وزیر داخله
    • نیرالملک (هدایت): وزیر معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه
    • مدبرالملک (جم): وزیر خارجه
    • میرزاعیسی خان: وزیر مالیه
    • دکتر مودب الدوله (نفیسی): وزیر صحیه و خیرات عمومی
    • مشیر معظم (خواجوی): وزیر پست و تلگراف
    • موقرالدوله: تجارت و فواید عامه
    • عدل الملک (دادگر): کفیل وزارت داخله
    • منصورالسلطنه عدل: کفیل وزارت عدلیه
    • ماژور مسعود خان (کیهان): وزیر جنگ (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 598)

1300

  • شکست قیام جنگل و کشته شدن میرزا کوچک خان

فروردین 1300

  • ماژور مسعودخان، وزیر حنگ، مامور شد که به قزوین برود و قزاق‌هایی را که زیر سرپرستی افسران انگلیسی بودند، تحویل بگیرد. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 602)

7 فروردین 1300

  • مسعود خان به علت اشکالاتی که در کار وزارتی خود می‌دید، استعفا داد، اما پذیرفته نشد و بر سرکار ماند. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 598)

28 فروردین 1300

  • اعلامیه دولت دایر بر تخلیه قزوین از نیروی انگلیس در جراید منتشر شد و عده‌ای ژاندرام و قزاق در منجیل برای جلوگیری از بلشویک‌ها و سرکوب کردن میرزا کوچک‌خان جنگلی متمرکز شدند. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 602).

اردیبهشت 1300

  • مدبرالملک به وزارت مالیه برگزیده شد. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 598)
  • معززالدوله (نبوی) به وزارت خارجه برگزیده شد. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 598)

4 اردیبهشت 1300

  • رضاخان میرپنجه به سمت وزیر جنگ در کابینه کودتا به حضور شاه معرفی گردید. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 603)

7 اردیبهشت 1300

  • مسعودخان از وزارت جنگ کناره‌گیری کرد و رضاخان سردار سپه، به وزارت جنگ منصوب گردید و ماژور مسعودخان به سمت وزیر مشاور در کابینه باقی ماند. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 598)

8 اردیبهشت 1300

  • تئودور روتشتاین، به سمت وزیر مختار جدید شوروی در ایران برگزیده شد و برای نظارت در اجرای پیمان فوریه 1921 عازم ایران شد و در کابینه سیدضیاءالدین به دولت معرفی شد و سپس استوارنامه‌های خود را به احمدشاه تقدیم کرد. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 601 و ص 607)

4 خرداد 1300

  • عزل سیدضیاءالدین از مقام نخست وزیر به فرمان شاه (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 603)
  • سیدضیاءالدین به همراهی ماژور مسعود خان و کلنل کاظم خان حاکم نظامی تهران و رئیس ارکان حزب زیر نظر عده‌ای مستحفظ قزاق از راه بغداد عازم اروپا شدند. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 603)

8 خرداد 1300

  • اعلام حکم نخست وزیری احمد قوام، وقتی که وی در زندان بود. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 604)

14 خرداد 1300

  • احمد قوام (قوام السلطنه) هیات دولت خود را در قصر فرح آباد تهران به حضور احمدشاه معرفی کرد:
    • قوام السلطنه: رئیس الوزرا و وزیر داخله
    • سردار سپه (رضاخان): وزیر جنگ
    • دکتر مصدق السلطنه: وزیر مالیه
    • محتشم السلطنه: وزیر امور خارجه
    • مستشارالدوله: وزیر مشاور
    • ممتازالدوله: وزیر معارف و اوقاف
    • عمیدالسلطنه: وزیر عدلیه
    • مشارالسلطنه: وزیر پست و تلگراف
    • حکیم الدوله: وزیر صحیحه و امور خیریه
    • ادیب السلطنه (سمیعی): وزیر فواید عامه و فلاحت و تجارت (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 604)

مهر 1300

  • بین سران انقلابی گیلان دشمنی سخت بروز کرد. احسان‌الله خان به باکو فرار کرد و خالو قربان از میرزا جدا شد و حیدرعمو اوغلی به دست میرزا به قتل رسید و میرزا به پسیخان در پناه جنگل عقب نشست (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 607)
  • سردارسپه با قوای دولتی در اواسط مهرعازم گیلان شد تا با بقایای حکومت انقلابی گیلان و میرزا درگیر شوند. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 607)

9 مهر 1300

  • کلنل محمدتقی پسیانی در نبرد با نیروی چریک کردهای قوچان، یک تنه تا آخرین فشنگ خود جنگید تا کشته شد. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 612)

آبان 1300

30 آبان 1300

  • تصویب امتیازنامه واگذاری امتیاز استخراج نفت شمال ایران (حوزه‌های نفتی خراسان و مازندران و تنکابن) به شرکت استاندارد اویل نیوجرسی آمریکا در مجلس چهارم شورای ملی (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 613)

آذر 1300

11 آذر 1300

  • میرزا با یک نفر آلمانی که از دوستان صمیمی او بود، در گردنۀ بین طالش و خلخال از سرما هلاک شد. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 608). یکی از افراد طالش سر میرزا را برید و بدین ترتیب نهضت جنگل پایان یافت. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 608)

دی 1300

29 دی 1300

  • استعفای قوام السلطنه از مقام نخست وزیری

بهمن 1300

5 بهمن 1300

  • تشکیل دولت مشیرالدوله. مشیرالدوله، کابینه زیر را به حضور احمدشاه معرفی کرد:
    • مشیرالدوله: نخست وزیر و وزیر داخله
    • سردار سپه: وزیر جنگ
    • حکیم الملک: وزیر امور خارجه
    • نیرالملک: وزیر فرهنگ
    • تیمورتاش (سردار معظم): وزیر دادگستری
    • اعتلاءالسلطنه: وزیر پست و تلگراف
    • ادیب السلطنه (سمیعی): وزیر فواید عامه
    • مدبرالملک (جم): کفیل وزارت دارایی (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 619)

6 بهمن 1300

  • سفر دوم احمدشاه به اروپا (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 619)

1301

1 فروردین 1301

  • هجرت عبدالکریم حائری به قم و پایه‌گذاری حوزه علمیه قم (طلوع خورشید، ص 45)

اردیبهشت 1301

17 اردیبهشت 1301

  • سقوط کابینه مشیرالدوله (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 620)

خرداد 1301

25 خرداد 1301

  • مجلس چهارم شواری ملی، مواد اول و پنجم قانون اعطای امتیاز معادن نفت شمال ایران را اصلاح کردند. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 615)

30 خرداد 1301

  • تشکیل دولت قوام السلطنه. قوام، کابینه زیر را به مجلس معرفی کرد:
    • قوام السلطنه: نخست وزیر و وزیر امور خارجه
    • سردار سپه: وزیر جنگ
    • محتشم السلطنه: وزیر عدلیه
    • وحیدالملک (شیبانی): وزیر پست و تلگراف
    • عمیدالسلطنه: وزیر فواید عامه
    • فهیم الملک: وزیر مالیه
    • منصورالملک: کفیل وزارت داخله (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 621)

شهریور 1301 (محرم 1341)

  • عزاداری رضاخان در دسته‌جات (طلوع خورشید، ص 47)

مهر 1301

  • هجرت سید روح‌الله خمینی به قم. سید روح‌الله، در مدرسۀ دارالشفاء جای می‌گیرد. (طلوع خورشید، ص 46)
  • سید روح‌الله، فلسفه، ریاضیات، هیئت و حساب را از محضر سید ابوالحسن قزوینی استفاده می‌کند. (طلوع خورشید، ص 50)

آذر 1301

8 آذر 1301

  • احمدشاه از سفر دوم اروگا به بندر بوشهر وارد شد. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 621)

23 آذر 1301

  • ورود احمدشاه به پایتخت (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 621)

بهمن 1301

5 بهمن 1301

  • سقوط دولت قوام السلطنه. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 622)

25 بهمن 1301

  • تشکیل دولت مستوفی الممالک (حسن مستوفی). مستوفی الممالک، کابینه زیر را معرفی کرد:
    • مستوفی الممالک: نخست وزیر و وزیر کشور
    • سردار سپه: وزیر جنگ
    • نصرالملک: وزیر دارایی
    • ذکاءالملک (فروغی): وزیر خارجه
    • ممتازالملک: وزیر دادگستری
    • محتشم السلطنه: وزیر فرهنگ
    • ادیب السلطنه (سمیعی): کفیل وزارت کشور (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 622)

1302

  • آتانورک جمهوری ترکیه را تاسیس کرد
  • رضاخان، نخست وزیر شد.

خرداد 1302

21 خرداد 1302

  • سقوط دولت مستوفی الممالک

25 خرداد 1302

  • تشکیل دولت مشیرالدوله (پیرنیا): مشیرالدوله کابینه خود را با شرکت سردار پسه، دکتر مصدق السلطنه، ذکاءالملک، حکیم الملک، حکی الدوله و اعتلاءالسلطنه به احمدشاه معرفی کرد. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 623)

2 تیر 1302

  • حکومت بین‌النهرین، شیخ مهدی خالصی را به علت مخالفت با انتخابات مجلس دستگیر و تبعید کرد.

7 تیر 1302

  • اعتراض علمای نجف از جمله سید ابوالحسن اصفهانی، میرزا محمدحسین نائینی به سیاست‌های انگلیسی ملک فیصل، حاکم عراق و تبعید شیخ مهدی خالصی

مرداد 1302

25 مرداد 1302

  • ورود علمای نجف به قم (طلوع خورشید، ص 55)

31 مهر 1302

  • ورود شیخ مهدی خالصی به قم

آبان 1302

  • سفر سوم احمدشاه به اروپا (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 624)

1 آبان 1302

  • سقوط دولت مشیرالدوله (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 624)

3 آبان 1302

  • تشکیل دولت اول سردار سپه: رضاخان، 63 امین کابینه دوره مشروطه را به شرح زیر به حضور احمدشاه معرفی کرد:
    • سردار سپه: رئیس الوزرا و وزیر جنگ
    • ذکاءالملک (فروغی): وزیر امور خارجه
    • مدبرالملک (محمود جم): وزیر مالیه
    • سلیمان میرزا (اسکندری): وزیر معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه
    • خدایارخان: وزیر پست و تلگراف
    • معاضدالسلطنه: وزیر عدلیه
    • میرزا قاسمخان صور: کفیل وزارت داخله (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 624)

8 آبان 1302

  • دیدار احمد شاه با علمای مهاجر در قم، پیش از سفر به اروپا (طلوع خورشید، ص 55)

13 آبان 1302

  • اولین دیدار سید روح‌الله خمینی با سید حسن مدرس برای پی‌گیری مشکلات مردن خمین (طلوع خورشید، ص 51)

آذر 1302

  • تصویب امتیازنامه واگذاری امتیاز استخراج نفت شمال ایران (حوزه های نفتی مازندارن و خراسان و آذربایجان و گرگان) به شرکت نفتی سینکلر آمریکا در مجلس چهارم شورای ملی (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 616)

1 آذر 1302

  • احمدشاه به اسکندریه مصر رسید (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 624)

7 آذر 1302

  • احمدشاه به پاریس رسید. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 625)

1303

فروردین 1303

6  فروردین 1303

  • سفر رضاخان به قم و دیدار با علمای نجف مقیم قم. در این دیدار، رضاخان پس از مشورت با علمای قم و نجف، قضیه جمهوری را موقوف اعلام می‌کند (طلوع خورشید، ص 56)

9 فروردین 1303

  • علمای نجف از قم به بین‌النهرین بازگشتند.

25 فروردین 1303

  • تشکیل دولت سوم سردار سپه: سردار سپه به شرح زیر کابینه خود را به مجلس معرفی کرد:
    • سردار سپه: رئیس الوزرا و وزیر جنگ
    • ذکاءالملک (فروغی): وزیر امور خارجه
    • مدبرالملک (محمود جم): وزیر مالیه
    • امیر اقتدار: وزیر پست و تلگراف
    • معاضدالسلطنه: وزیر عدلیه
    • مشاورالدوله: وزیر فواید عامه
    • میرزا قاسمخان صور:وزیر داخله (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 626)

پاییز 1303

  • سفر رضاخان به نجف و دیدار با علمای نجف. در این سفر، رضاخان توانست رضایت علما را جهت پادشاهی خود کسب کند به شرط آنکه رضاخان برابر نظر علما عمل کند. (طلوع خورشید، ص 58)

زمستان 1303

  • سید روح‌الله خمینی به بین‌النهرین رفت.

29 بهمن 1303

  • مولوده آغا خانم، خواهر سید روح‌الله خمینی در اصفهان درگذشت و در قم کنار مزار مادرش به خاک سپرده شد.

سال 1304

  • درگذشت میرزا علی‌اکبر یزدی، استاد ریاضیات سید روح‌الله خمینی (طلوع خورشید، ص 61)

14 خرداد 1304

  • تصویب قانون سجل احوال در مجلس شورای ملی

16 خرداد 1304

  • تصویب قانون نظام اجباری در مجلس شورای ملی

12 تیر 1304

  • درگذشت حاج میرزا جواد ملکی تبریزی، استاد اخلاق و عرفان سید روح‌الله خمینی (طلوع خورشید، ص 60)

1 مهر 1304

  • اعتراض مردم تهران به سبب کمبود گندم و ارزاق و شعار بر علیه شاه و رضاخان

9 ابان 1304

  • نمایندگان مجلس پنجم شورای ملی، با تصویب ماده واحده‌ای انقراض سلطنت قاجار را اعلام کردند و رضاخان را به ریاست حکومت موقتی مملکت تعیین نمودند. همچنین مجلس تصویب کرد که برای تعیین سرنوشت آینده کشور، مجلس موسسان تشکیل گردد. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 630)
  • مراسم سوگند وفاداری رضاخان به قانون اساسی مشروطه ایران

21  آذر 1304

  • انتخاب رضاخان از سوی مجلس موسسان به پادشاهی ایران و تاسیس سلسله پادشاهی پهلوی. مجلس موسسان طی ماده واحده ای اصول سه گانه 36 و 37 و 38 متمم قانون اساسی را طروی اصلاح و تصویب نمود که مطابق آن اصول سلطنت مشروطه ایران به وسیلۀ مجلس موسسان به شخص رضاخان پهلوی و خاندان او واگذار گردید. (ایران در دورۀ سلطنت قاجار، ص 630)

20 بهمن 1304

  • سجل سید روح‌الله مصطفوی از حوزه 2 خمین صادر شد. ولی همچنان خود را سید روح‌الله موسوی می‌خواند و مشهور به سید روح‌الله الموسوی الخمینی بود.

سال 1305

خواستگاری سید روح‌الله خمینی از بتول، دختر سید محمد کمره‌ای و جواب رد به خواستگای وی

وهابی‌ها که در عربستان به قدرت رسیدند قبور ائمه شیعه در بقیع را ویران کردند.

5 اردیبهشت 1305

  • جشن تاجگذاری رضاشاه (طلوع خورشید، ص 65)

30 تیر 1305

  • قیام سید ابوالحسن انگجی در تبریز. در روز عاشورا (30 تیر) سرلشکر محمدحسین آیرم، امیر لشکر آذربایجان رفتاری خلاف شرع انجام ‌می‌دهد و مردم تبریز به رهبری سید ابوالحسن انگجی بر ضد وی شورش می‌کنند. (طلوع خورشید، ص 64)

21 مهر 1305

اجرای قانون نظام اجباری و شروع اعتراضات مردمی

سال 1306

مرداد 1306

دولت با فرستادن بخش‌نامه ای به ادارات و مدارس، دستور داد که کارکنان دولت و دانش‌آموزان از پوشیدن لباس‌های معمول منع گردند و از پوشش متحدالشکل (کت و شلوار و کله لبه دار) استفاده کنند.

2 شهریور 1306

  • صدور دستور سرکوبی قیام علماء و مردم در اعتراض به قانون نظام اجباری (طلوع خورشید، ص 70)

20  شهریور 1306

  • مهاجرت نورالله اصفهانی و علمای اصفهان به قم در اعتراض به قانون نظام اجباری (طلوع خورشید، ص 70)

4 دی 1306

  • کشته شدن نورالله اصفهانی با آمپول هوای دکتر احمدی، و پایان قیام اعتراض به قانون نظام اجباری (طلوع خورشید، ص 71)

سال 1307

  • هجرت میرزا محمدعلی شاه آبادی از تهران به قم. سید روح‌الله خمینی، مسائل عرفانی را از محضر ایشان بهره می‌برد. (طلوع خورشید، ص 73)
  • سید روح‌الله خمینی، اولین نوشتار خود را با عنوان شرح دعای سحر به پایان می‌رساند. (طلوع خورشید، ص 74)
  • سید روح‌الله خمینی، تدریس فلسفه را با کتاب‌های منظومه سبزواری و اسفار اربعه آغاز کرد. (طلوع خورشید، ص 74)

1 فروردین 1307

  • کشف حجاب خانواده رضاشاه در حرم معصومه و اعتراض محمدتقی بافقی یزدی به این قضیه. (طلوع خورشید، ص 67)

2 فروردین 1307

  • بعد از مطلع شدن رضاشاه از قضیه قم، وی همراه با تیمورتاش و شماری از ارتشیان به قم آمده و بعد از اعلام حکومت نظامی، بافقی را احضار کرده و بعد از ضرب و شتم بسیار، وی را ابتدا به تهران و سپس به ری تبعید می‌کند. (طلوع خورشید، ص 68)

3 فروردین 1307

  • رضاشاه با صدور بخش‌نامه‌ای به روسای لشکرهای مناطق مختلف کشور، از آنان خواست در صورت هرگونه اعتراض به قضایای اخیر قم، اعتراضات را به شدت سرکوب کنند. (طلوع خورشید، ص 68)

16 مهر 1307

  • تبعید سید حسن مدرس به خواف (طلوع خورشید، ص 54)

21 مهر 1307

اعتراض مردم تبریز نسبت به پاره‌ای از مسائل مانند اعتراض به اجبار به تغییر لباس، نگرانی بازرگانان از شیوه سربازگیری، اعتراض به روزنامه فریاد آذربایجان که نوشته‌ای علیه حجاب منتشر کرده بود. سید ابوالحسن انگجی و میرزا صادق آقا مجتهد به سنندج تبعید شدند. شصت تن از بازرگانان و مغازه‌دارن نیز زندانی شدند.

24 مهر 1307

اعتراض مردم تبریز در پشت‌بام ها با خواندن اذان‌ و فریاد الله اکبر اعتراض خود را نسبت به دستگیری‌ها اعلام کردند.

دی 1307

7 دی 1307

  • تصویب قانون «متحدالشکل نمودن البسۀ اتباع ایران در داخلۀ کشور» در مجلس هفتم. این قانون چهار ماده داشته است که برابر مادۀ اول، همۀ مردان ایرانی باید یک‌سان لباس بپوشند. مادۀ دوم قانون، شماری از روحانیون را استثناء می‌داشت. مادۀ سوم دربارۀ کیفر متخلفین بود. این قانون از ابتدای سال 1308 به اجرا گذاشته شد. (طلوع خورشید، ص 92)

سال 1308

ایران رژیم وهابی عربستان را به رسمیت شناخت

اجبار طلاب به دادن امتحان دولتی

شهریور 1308

6 شهریور 1308

  • سید روح‌الله خمینی، تعلیقۀ خود را بر شرح حدیث راس‌الجالوت به پایان رساند. (طلوع خورشید، ص 78)

12 بهمن 1308

  • خواستگاری سید روح‌الله خمینی از خدیجه ثقفی، معروف به قدس ایران، دختر میرزا محمد ثقفی تهرانی (طلوع خورشید، ص79)

26 بهمن 1308

  • ازدواج و مراسم عقد سید روح‌الله خمینی با خدیجه ثقفی در تهران. تا اوایل فروردین سال 1309 در تهران ماندند. (طلوع خورشید، ص 79)

سال 1309

14 فروردین 1309

بازگشت سید روح‌االله خمینی و همسرش به قم.  در یک خانه اجاره‌ای در خیابان ارم ساکن شدند.

مهر 1309

سید روح‌الله خمینی همراه با خانواده به دومین خانه اجاره‌ای در محله الوندیه نقل مکان کردند.

22 آذر 1309

سید مصطفی خمینی، اولین فرزند سید روح‌الله خمینی به دنیا آمد.

اسفند 1309

24 اسفند 1309

  • سید روح‌الله خمینی، نگارش کتاب مصباح‌الهدایه الی الخلافه و الولایه را به پایان برد. (طلوع خورشید، ص 80)

سال 1310

سید روح‌الله خمینی همراه با خانواده چندین بار خانه اجاره‌ای خود را عوض کردند.

  • در محرم این سال، رضاشاه مراسم قمه‌زنی، زنجیر زدن، سنگ زدن و دسته راه انداختن را تعطیل کرد. (طلوع خورشید، ص 82)

دی 1310

  • سید روح‌الله خمینی، حاشیه‌ها و تعلیقه‌هایی بر شرح فصوص الحکم قیصری نوشت که در 205 صفحه منتشر شده است. (طلوع خورشید، ص 81)

سال 1311

رضاخان در یک حرکت نمایشی قرارداد نفتی دارسی را آتش زد.

اردیبهشت 1311

16 اردیبهشت 1311

  • تعطیل عزاداری به دستور رضاشاه (طلوع خورشید، ص 81)

سال 1312

امضای قرارداد ظالمانه جدید نفتی با انگلستان با تاریخ انقضای 60 ساله.

شهریور 1312

21 شهریور 1312

  • محمدعلی فروغی به جای مخبرالسلطنه رئیس‌الوزا شد. (طلوع خورشید، ص 84)

زمستان 1312

علی، پسر سید روح‌الله خمینی به دنیا آمد.

سید روح‌الله خمینی به سفر حج و عتبات عالیات رفتند.

سال 1313

  • سفر حاج سید محسن امین جبل عاملی به قم. در این سفر، آقای جبل عاملی اجازه حدیث را به سید روح‌الله خمینی می‌دهد. (طلوع خورشید، ص 86)

2 خرداد 1313

سیل در قم

3 خرداد 1313

بازگشت سید روح‌الله خمینی از سفر حج و ورود به قم

12 خرداد 1313

  • سفر رضاشاه به ترکیه و دیدرا با کمال آتاتورک. این سفر از 12 خرداد تا 14 تیر طول کشید. (طلوع خورشید، ص 84)

مهر 1313

12 مهر 1313

  • برگزاری کنگره‌ای در بزرگداشت فردوسی در تالار دارالفنون و تاکید بر باستان‌گرایی. بعد از کنگره، تلاش بر حذف واژگان خارجی، مخصوصاً واژگان عربی از زبان فارسی شدت گرفت. (طلوع خورشید، ص 85)

سال 1314

  • اجبار مردم به پوشیدن کلاه پهلوی (یک لبه)
  • اجبار مردم به پوشیدن کلاه لبه شاپو (کلاه بین‌المللی)
  • اجبار کردن یکسان پوشی (متحدالشکل)
  • در این سال، فعالیت شدیدی برای ساخت مجسمه شاه و نصب آن در جای جای کشور آغاز شد

فروردین 1314

15 فروردین 1314

  • به دستور رضاشاه، هرگونه روضه و عزاداری ممنوع شد (طلوع خورشید، ص 82)

22 فروردین 1314

زلزله در بابل و راه اندازی دسته عزاداری در معابر که با کشته شدن دو تن همراه شد.

خرداد 1314

  • دخترها با لباس ورزشی رژه رفتند. (طلوع خورشید، ص 92)

تیر 1314

10  تیر 1314

  • سفر حاج حسین قمی، از علمای مشهد به تهران جهت گفت‌گو با رضاشاه در زمینه آزاد گذاردن زنان در حجاب و لغو اجباری اتحاد شکل. حسین قمی در حرم شاه عبدالعظیم مقیم می‌شود ولی به دستور رضاشاه، ایشان دستگیر و به زندان انداخته شدند. (طلوع خورشید، ص 87)

11 تیر 1314

  • اعتراض عبدالکریم حائری به دستگیری حاج حسین قمی و سیاست‌های ضد دینی شاه در طی تلگرافی به رضاشاه (طلوع خورشید، ص 88)

12 تیر 1314

  • پاسخ بی‌ادبانه محمدعلی فرغی به عبدالکریم حائری (طلوع خورشید، ص 88)
  • سفر رضاشاه به قم. در این سفر عبدالکریم حائری را تهدید می‌کنند که در صورت ادامه اعتراض، حوزۀ قم را تخریب می‌کنند. (طلوع خورشید، ص 88)

20 تیر 1314

  • دستگیری و زندانی شدن بهلول که علیه سیاست‌های رضاشاه در مسجد گوهرشاد سخنرانی می‌کرد. در آخر بهلول به دست مردم آزاد شد.در تهاجم ماموران مسلح به مردم، چندین کشته و مجروح به جای ماند. (طلوع خورشید، ص 89)

22  تیر 1314

  • قیام مردم مشهد در مسجد گوهرشاد در پی اعتراض به دستگیری حاج حسین قمی و سیاست‌های ضد مذهبی رضاشاه و اصلاحات شاه در زمینۀ لیاس مردم. در این قیام، نیروهای ارتش که مجهز به مسلسل بودند به داخل مسجد گوهرشاد یورش برده و شماری از مردم را در صحن مسجد به قتل رساندند. همچنین حدود سی تن از علمای خراسان دستگیر (مانند محمد آقازاده فرزند آخوند خراسانی) و تبعید (مانند سید یونس اردبیلی) شدند. (طلوع خورشید، ص 89)
  • آقا حسین قمی، بعد از قیام گوهرشاد به آستانه مقدسه عراق تبعید شد. (طلوع خورشید، ص 89)

مرداد 1314

2 مرداد 1314

  • نخست‌وزیر یک مهمانی مجلل ترتیب داد که اعضای کابینه و مقامات بلندپایه با همسران خود در آن بدون حجاب شرکت کردند. (طلوع خورشید، ص 92)

پاییز 1314

  • دولت در بخش‌نامه‌ای به اداره‌های دولتی ابلاغ کرد که باید تمامی اسناد و مکاتبه‌های رسمی، تنها به تاریخ شمسی باشد و از ذکر تاریخ قمری خودداری شود. (طلوع خورشید، ص 91)

دی 1314

17 دی 1314

  • با شرکت رضاشاه و حضور همسر و دختران وی در جشن دانشسرای عالی، کشف حجاب در ایران رسما اعلام شد. از این روز به بعد، زن‌های باحجاب حق نداشتند در معابر ظاهر شوند. توسط دولت اعلام شد که اگر کسی از وعاظ بر ضد کشف حجاب سخنی بگوید، دستگیر و توسط شهربانی تنبیه می‌شود. (طلوع خورشید، ص 91)

سال 1315

تولد اولین دختر سید روح‌الله خمینی. نامش را صدیقه گذاشتند.

خرداد 1315

7 خرداد 1315

  • پشنهاد عبدالکریم حائری مبنی بر اینکه طلاب برای امتحان به تهران نروند و در قم از آن‌ها امتحان گرفته شود. برابر قانون لباس متحدالشکل، روحانیون می‌بایست امتحان داده و پس از قبولی لباس روحانیت بپوشند. کسانی که از عهدۀ امتحان برنمی‌آمدند یا گواهی لباس نداشتند، به شهربانی برده شده و لباس‌های آن‌ها قیچی می‌شد. (طلوع خورشید، ص 93)

19 خرداد 1315

  • توقف امتحان طلاب در قم به دستور عبدالکریم حائری. زیرا دولت دستور داده بود که «در قم هفت نفر معمم نباید بیشتر باشد». بعد از این قضیه، بسیاری از طلاب از ترس آنکه ماموران عمامه‌شان را برندارند و لباس‌شان را قیچی نکنند، روزها به باغ‌های اطراف قم رفته و شب به قم می‌آمدند. (طلوع خورشید، ص 94)

شهریور 1315

22 شهریور 1315

  • سید روح‌الله خمینی، تعلیقه بر مصباح الانس را در خمین به پایان رساند. (طلوع خورشید، ص 81)

بهمن 1315

9  بهمن 1315

  • درگذشت عبدالکریم حائری در قم (طلوع خورشید، ص 97)

10 بهمن 1315

  • مراسم تشییع عبدالکریم حائری در قم با حضور چند هزار نفر ساعت 12 ظهر (طلوع خورشید، ص 98)

11 بهمن 1315

  • برگزاری مجلس ترحیم عبدالکریم حائری توسط دولت در مسجد شاه با حضور رئیس‌الوزراء، برخی از اعضای کابینه، روحانیان و اصناف

سال 1316

پیمان عدم تعرض و همگاری (پیمان سعدآباد) میان ایران، ترکیه، عراق و افغانستان در کاخ سعدآباد به امضا رسید.

فوت علی، پسر دوم سید روح‌الله خمینی در سن سه سالگی

آذر 1316

10 آذر 1316

  • سید حسن مدرس، پس از 9 سال تبعید در خواف، سرانجام در شهر کاشمر با خوراندن سم و خفه کردن، کشته شد. (طلوع خورشید، ص 98)

سال 1317

  • دومین دختر سید روح‌الله خمینی، فریده، به دنیا آمد.
  • عقد محمدرضا پهلوی ولیعهد، با فوزیه خواهر پادشاه مصر
  • آغاز درس اخلاق سید روح‌الله خمینی در فیضیه

شهریور 1317

بازگشایی راه‌ آهن سراسری شمال جنوب ایران

اسفند 1317

5 اسفند 1317

  • سید روح‌الله خمینی، نگارش کتاب اربعین حدیث خود را به پایان رساند. (طلوع خورشید، ص 103)

سال 1318

  • تدریس کتاب فلسفی منظومه توسط سید روح‌الله خمینی (طلوع خورشید، ص 104)

ایتالیا به آلبانی و آلمان هیتلری متحد ایتالیا به لهستان حمله کردند و جنگ جهانی دوم آغاز شد.

فروردین 1318

ازدواح محمدرضا ولیعهد و فوزیه خواهر ملک فاروق پادشاه مصر. فوزیه به فرمان رضاشاه تابعیت ایرانی گرفته بود تا بتواند ملکۀ آینده ایران باشد.

خرداد 1318

19 خرداد 1318

  • سید روح‌الله خمینی، نگارش کتاب سرالصلاه معراج السالکین و صلاه العارفین را به پایان رساند. ایشان در این کتاب، به بیان نماز سالک و چگونگی تحصیل حضور قلب و اسرار نماز می‌پردازد. (طلوع خورشید، ص 105)

آبان 1318

  • متین دفتری، نخست وزیر شد. در دوران نخست وزیری ایشان، روابط ایران و آلمان گسترش یافت. (دایره المعارف مصور تاریخ زندگی امام خمینی، ص 40)

سال 1319

  • سومین دختر سید روح‌الله خمینی، زهرا (به نام فهیمه یا فهیم صدایش می‌کردند)، به دنیا آمد.
  • افتتاح رادیو تهران

تیر 1319

  • منصورالملک نخست وزیر شد. (دایره المعارف مصور تاریخ زندگی امام خمینی، ص 40)

پاییز 1319

  • کمبود شدید گندم در کشور (الف لام خمینی، ص 110)

سال 1320

شهریور 1320

  • متفقین خاک ایران را اشغال کردند. قوای شوروی از شمال و قوای انگلیس از جنوب به ایران حمله کردند.
  • برکناری و پایان پادشاهی رضاشاه
  • محمدرضا پهلوی به سلطنت رسید.
  • پس از سقوط رضاخان، درس اخلاق سید روح‌الله خمینی دوباره به مدرسه فیضیه منتقل شد.
  • پیمان اتحاد سه جانبه بین ایران، شوروی و انگلیس امضا شد.

3 شهریور 1320

  • اشغال کشور توسط نیروهای انگلیس و روس در اولین ساعات سوم شهریور
  • در گیلان لشکر یازدهم مدت کوتاهی در مقابل روس‌ها مقاومت کرد

25 شهریور 1320

  • استعفانامه رضاخان که فروغی نوشته بود در مجلس شورای ملی قرائت شد. (دایره المعارف مصور تاریخ زندگی امام خمینی، ص 39)

سال 1321

اردیبهشت 1321

  • امام خمینی کتاب آداب الصلوه را تالیف کرد. (طلوع خورشید، ص 110)

سال 1322

مهر 1322

15 مهر 1322

  • انتشار کتاب 40 صفحه ای اسرار هزار ساله. این کتاب را طلبه جوانی به نام علی اکبر حکمی زاده نوشته بود که شبهاتی به اعتقادات شیعه وارد کرده بود. (دایره المعارف مصور تاریخ زندگی امام خمینی، ص 42 و طلوع خورشید، ص 111)

سال 1323

اردیبشت 1323

15 اردیبشت 1323

  • نخستین بیانیه سیاسی امام خمینی در دفترچه شخصی یکی از کتابداران یزدی. این نوشته به قیام برای خدا معروف شد. (دایره المعارف مصور تاریخ زندگی امام خمینی، ص 41 و طلوع خورشید، ص 113)

مرداد 1323

31 مرداد 1323

  • تالیف کتاب جنود عقل و جهل (طلوع خورشید، ص 114)

سال 1324

سال 1325

سال 1326

سال 1327

سال 1328

سال 1329

سال 1330

سال 1331

سال 1332

سال 1333

سال 1334

سال 1335

سال 1336

سال 1337

سال 1338

سال 1339

سال 1340

سال 1341

سال 1342

سال 1343

سال 1344

سال 1345

سال 1346

سال 1347

سال 1348

سال 1349

سال 1350

سال 1351

سال 1352

سال 1353

سال 1354

سال 1355

سال 1356

  • تقبل سمت رئیس الوزرایی توسط احمد قوام السلطنه.
  • تأسیس حکومت شبه خودمختار جمهوری خراسان توسط کلنل محمدتقی خان پسیان فرمانده ژاندارمری خراسان.
  • سرکوب و قتل کلنل محمدتقی خان پسیان توسط رضاخان.
  • سید محمد طباطبایی از رهبران انقلاب مشروطه درگذشت.
  • سرکوب میرزا کوچک خان جنگلی توسط رضاخان سردار سپه.
  • تأسیس حوزه علمیه قم توسط شیخ عبدالکریم حائری.
  • ایگناز گلدزیهر شرق‌شناس و اسلام‌شناس یهودی اهل مجارستان درگذشت.
  • ۱۹۲۱–۱۹۲۳: دوره چهارم مجلس شورای ملی.
    ۱۹۲۱–۱۹۲۵: تقویت و ساماندهی مجدد ارتش توسط رضاشاه به عنوان ستون اصلی قدرت شاه پهلوی. آغاز اصلاحات اداری برای نظم و آرامش در کشور.
    ۱۹۲۲: آغاز نخست‌وزیری مشیرالدوله
    ابوالقاسم لاهوتی شاعر و نظامی ارشد و انقلابی ژاندارمری در تبریز علیه رضاخان شورش کرد ولی تحرکات او سرکوب گردید و نهایتاً وی موفق به فرار به شوروی گردید.
    روزنامه آزادیخواه و ادبی شفق سرخ توسط علی دشتی و همکاری عده ای از فرهیختگان و اهالی قلم منتشر گردید. انتشار این روزنامه تا سال ۱۹۳۵ ادامه پیدا کرد.
    شورای عالی آموزش و پرورش برای نظارت بر گسترش مدارس مدرن در تهران تشکیل شد.
    احمد قوام السلطنه نخست‌وزیری را بر عهده گرفت.
    اسماعیل آقا سمیتقو، رئیس قبیله کرد سرکش که برای مدتی بر آذربایجان غربی تسلط داشت، شکست خورد و به خاک ترکیه عقب‌نشینی کرد.
    دکتر آرتور میلسپو، کارشناس مالی آمریکایی، توسط ایران برای سازماندهی امور مالی خود به کار گرفته می‌شود. به او اختیارات گسترده‌ای اعطا می‌شود.
    قانون مدیریت مدنی برای اصلاح ادارات دولتی به تصویب مجلس شورای ملی می‌رسد.
    ۱۹۲۵–۱۹۲۲ رضاخان ناآرامی‌های قبیله ای در آذربایجان، لرستان، کردستان و فارس را با تصمیمی مصمم و بیشتر با کمک افسران مورد اعتماد دوران قزاق خود سرکوب کرد.
    ۱۹۲۳ افتتاح انستیتو پاستور در تهران.
    حسن مستوفی‌الممالک نخست‌وزیری را بر عهده گرفت.
    مشیرالدوله نخست‌وزیری را بر عهده گرفت.
    رضاخان سردار سپه نخست‌وزیری را بر عهده گرفت.
    احمدشاه برای همیشه ایران را به قصد اروپا ترک کرد.
    امپراتوری عثمانی از سرزمین‌های خود به جز ترکیه امروزی محروم می‌شود و کمال آتاتورک با حمایت ترک‌های جوان ریاست جمهوری جدید ترکیه را بر عهده می‌گیرد. متصرفات عربی سابق امپراتوری عثمانی توسط جامعه ملل تحت سلطه بریتانیا و فرانسه به چندین کشور مستقل مانند عراق، اردن، سوریه، لبنان، فلسطین، مراکش، تونس و الجزایر تقسیم می‌شود و هر کشور تحت فرمان فرانسه یا بریتانیا قرار می‌گیرند.
    پیر لوتی (متولد ۱۸۵۰)، رمان‌نویس، جهانگرد و نویسندهٔ Vers Ispahan (۱۹۰۴) درگذشت.
    ۱۹۲۴ با الهام از تغییر رژیم در ترکیه، جنبشی برای الغای سلطنت و تشکیل جمهوری با رئیس‌جمهوری رضاخان به راه افتاد. با این حال، ترس علما از احساسات ضد مذهبی در رژیم جمهوری‌خواه ترکیه منجر به تظاهرات گسترده علیه این تغییر رژیم می‌شود، اما روحانیون از ایده انتخاب رضاخان به عنوان شاه حمایت می‌کنند.
    علی اکبرخان ناظم الاطباء، پزشک ایرانی، پدر سعید نفیسی و نویسنده فرهنگ نفیسی درگذشت.
    ظهیرالدوله، والی، وزیر دربار، مشروطه خواه لیبرال، صوفی و مؤسس و رهبر معنوی انجمن اخوان درگذشت.
    سید محمدرضا میرزاده عشقی، شاعر، روزنامه‌نگار، فعال سیاسی و طنزپرداز، ناشر مجله قرن بیستم ترور و کشته شد.
    قتل سرگرد رابرت ایمبری، سرکنسول سفارت آمریکا؛ دولت از این رویداد به عنوان دستاویزی برای اعمال حکومت نظامی و دستگیری رهبران مخالفان استفاده می‌کند.
    رضاخان شیخ خزعل، حاکم خوزستان را از قدرت سلب می‌کند و خوزستان رااز کنترل او خارج می‌کند.
    درگذشت ژاک دو مورگان (زاده ۱۸۵۷)، باستان‌شناس، زمین‌شناس، مهندس عمران فرانسوی، نویسنده مأموریت علمی به قفقاز (۲ جلد، ۱۸۸۹)،
    مأموریت علمی به ایران (۵ جلد، ۱۸۹۴–۱۹۰۴)، تاریخ و آثار ایران، ۱۸۹۷–۱۹۰۵ (۱۹۰۵)، کتاب راهنمای سکه‌شناسی شرقی باستان و قرون وسطی (۱۹۲۳–۱۹۳۶)
    ۱۹۲۶–۱۹۲۴ دوره مجلس پنجم شورای ملی.
    ۱۹۲۵ لغو عناوین عالی‌رتبه نظامی و تمامی القاب سنتی غیرنظامی (خان، بیگ، میرزا، امیر و غیره) و اتخاذ نام خانوادگی اجباری.
    مجلس شورای ملی، قانون تغییر تقویم ایران را از گاه‌شماری هجری خورشیدی برجی به گاه‌شماری هجری خورشیدی تصویب کرد.
    تأسیس بانک سپه، اولین بانک ایرانی
    انحصار تجارت شکر برای حمایت از ساخت راه‌آهن ایران آغاز شد.
    مجلس شورای ملی قانون سربازی اجباری را تصویب می‌کند که به‌طور گسترده توسط علما مخالفت می‌شود زیرا ایشان این قانون را نشانه افزایش نفوذ جامعه سکولار می‌دانستند.
    محمد مصدق نماینده مجلس شورای ملی با عزل احمدشاه مخالفت می‌کند.
    مجلس عزل احمدشاه را تصویب می‌کند. سید حسن تقی‌زاده، محمد مصدق، حسین علا و سید حسن مدرس از جمله کسانی هستند که با این اقدام مخالف بودند.
    تصویب پایان سلطنت قاجار با اکثریت آرا توسط مجلس شورای ملی
  • ۱۹۲۵ تصویب پایان سلطنت قاجار با اکثریت آرا توسط مجلس شورای ملی
  • تصویب شدن قانون سربازی اجباری در مجلس شورای ملی
  • برگزاری انتخابات و تشکیل مجلس مؤسسان نخست ایران
  • اعلام رسمی انحلال سلطنت قاجار با تغییر اصول ۳۶، ۳۷، ۳۸ و ۴۰ متمم قانون اساسی مشروطه و برگزیدن رضاخان پهلوی از سوی مجلس مؤسسان به عنوان شاه ایران
  • حاجی سیاح (میرزا محمدعلی محلاتی)، اولین ایرانی-آمریکایی، جهانگرد، مشروطه خواه، فعال حقوق بشر، که در سن ۲۳ سالگی سفری به سراسر جهان را آغاز کرد که ۱۸ سال به طول انجامید، و نویسنده. سفرنامه حاج سیاح به فرنگ (۱۳۶۳)، درگذشت.
  • محمدعلی فروغی نخست‌وزیری را بر عهده گرفت.
  • نشریه آینده در ماه ژوئیه به سردبیری بنیانگذار ناسیونالیست آن، دکتر محمود افشار یزدی، انتشار خود را آغاز می‌کند.
  • جرج کرزن (متولد ۱۸۵۹)، دولتمرد، امپریالیست، محقق، جهانگرد، و نویسنده کتاب ایران و مسئله ایران (۲ جلد، ۱۸۹۲)، درگذشت.
  • لویی چارلز کاسارتیلی (متولد ۱۸۵۲)، محقق انگلیسیِ زبان‌ها و ادیان ایران باستان، استاد زبان‌های ایرانی در دانشگاه منچستر و نویسنده کتاب فلسفه دینی مزدایی در زمان ساسانیان (۱۸۸۴) درگذشت.
  • کریستیان بارتولومه (متولد ۱۸۵۵)، محقق برجسته آلمانی مطالعات ایران و هند و اروپایی، استاد زبان‌شناسی تطبیقی و سانسکریت در دانشگاه هایدلبرگ، نویسنده مهم‌ترین و تأثیرگذارترین فرهنگ لغت زبان‌های ایران باستان، تحقیقات درباب سکه‌شناسی اشکانی، خاطره‌های مجمع آثار عتیقه، ترجمهٔ گات‌ها، ترجمهٔ ارت‌یشت و فرهنگ لغات قدیم درگذشت.
  • ۱۹۲۵–۱۹۲۹ ارتش ایران برای تحت کنترل درآوردن طوایف قشقایی علیه آنها لشکرکشی می‌کند.
  • ۱۹۲۶ تاجگذاری رضاشاه در کاخ گلستان تهران
  • روزنامه اطلاعات در ۱۹ تیرماه توسط عباس مسعودی تأسیس شد. بعد از انقلاب سال ۱۹۷۹ این روزنامه به عنوان روزنامه دولتی به کار خود ادامه داد.
  • اتاق بازرگانی توسط دولت تشکیل می‌شود و حاج حسین آقا مهدوی امین الضرب رئیس آن می‌شود.
  • خدمت اجباری آغاز می‌شود و هر سرباز باید دو سال کامل خدمت کند.
  • افتتاح سامانه تلفن مرکزی تهران.
  • غلامحسین درویش خان (متولد ۱۸۷۲)، استاد موسیقی کلاسیک ایرانی، آهنگساز و معلم نامدار درگذشت.
  • ادوارد گرانویل براون (متولد ۱۸۶۲)، محقق برجسته بریتانیایی ادبیات، تاریخ و فرهنگ فارسی، مورخ برجسته نهضت بابی، حامی سرسخت مشروطیت و آزادی ایرانی، نویسنده کتاب یک سال در میان ایرانیان (۱۸۹۳)، الف. تاریخ ادبی ایران (جلد ۴، ۲۴–۱۹۰۲) و انقلاب ۱۹۰۵–۱۹۰۹ ایران (۱۹۱۰) و ویراستار تعدادی از متون بابی درگذشت.
  • گرترود بل (زادهٔ ۱۸۶۸)، جهانگرد، باستان‌شناس، نویسنده، شاعر، نویسنده سفرنامه بریتانیایی. تصاویر ایرانی. کتاب سفر (۱۸۹۴) و ترجمة منظوم حافظ با عنوان اشعاری از دیوان حافظ (۱۸۹۷)، درگذشت.
  • ژان باتیست فوریه (متولد ۱۸۴۲)، پزشک نظامی فرانسوی، پزشک شخصی ناصرالدین شاه (۱۸۸۹–۱۸۹۲) و نویسنده Trois ans à la cour de Perse (1900)، درگذشت.
  • ۱۹۲۸–۱۹۲۶ دوره ششم مجلس شورای ملی
  • ۱۹۲۷ علی‌اکبر داور، وزیر دادگستری و یکی از معماران اصلی دولت پهلوی، وزارتخانه را بازنگری و اصلاح می‌کند. او برای تصویب قوانین مدنی و تجاری جدید که عملاً نظام حقوقی را سکولاریزه می‌کند و همچنین سلب اختیارات قضایی روحانیون تلاش می‌کند.
  • معاهده ضمانت و بی‌طرفی با اتحاد جماهیر شوروی منعقد می‌گردد. بر اساس مفاد این معاهده، هر یک از طرفین باید از حمله به طرف دیگر خودداری کند و در صورتی که طرف دیگر بدون تحریک شخص ثالث مورد حمله قرار گیرد، بی‌طرف بماند.
  • امتیازات کاپیتولاسیون همه بیگانگان مقیم ایران لغو می‌شود و اتباع خارجی تابع صلاحیت قضایی ایران می‌شوند و به میراث تحقیرآمیز دوران قاجار پایان داده می‌شود.
  • مهدی‌قلی هدایت مخبرالسلطنه نخست‌وزیری را بر عهده گرفت.
  • تربیت بدنی وارد سیستم مدرسه می‌شود.
  • دانشکده حقوق و دانشکده علوم سیاسی با هم ترکیب می‌شوند تا دانشکده حقوق و علوم سیاسی جدید را تشکیل دهند و علی‌اکبر دهخدا به عنوان رئیس آن انتخاب می‌شود.
  • ایرج میرزا (متولد ۱۸۷۴)، شاعر، طنزپرداز و یکی از محبوب‌ترین شاعران ایرانی که به خاطر آسانی و روان بودن اشعار و نوآوری‌های زبانی اش مورد توجه بود، درگذشت.
  • ۱۹۳۲–۱۹۲۷ شرکت یونکرس آلمان خدمات هوایی منظمی را به تهران، اصفهان و بوشهر برقرار می‌کند.
  • ۱۹۲۸ مجلس شورای ملی قانونی را تصویب کرد که سالانه ۱۰۰ دانش آموز تحت حمایت دولت را برای ادامه تحصیل به اروپا اعزام کند.
  • مجلس شورای ملی قانون انحصار تجارت تریاک را تصویب می‌کند که سرآغاز شکل‌گیری اقتصاد تحت کنترل دولت است.
  • تأسیس بانک ملی به عنوان بانک تجاری و مرکزی.
  • بندر انزلی به بندر پهلوی تغییر نام داد.
  • دانشکده کشاورزی در کرج افتتاح شد.
  • اولین فهرست اسامی جغرافیایی در ایران (جنوب) برای کمیته دائمی نام‌های جغرافیایی توسط انجمن سلطنتی جغرافیای لندن منتشر شد.
  • قانون لباس متحدالشکل در مجلس شورای ملی تصویب شد و شهروندان را ملزم به پوشیدن لباس غربی و کلاه پهلوی کرد.
  • ۱۹۳۰–۱۹۲۸ دوره هفتم مجلس شورای ملی
  • ۱۹۲۹ مجلس شورای ملی قانون منع تجارت برده را تصویب کرد.
  • امان‌الله شاه، پادشاه مدرن‌گرای افغانستان، به ایران سفر کرد.
  • کارل فریدریش گلدنر (متولد ۱۸۵۲)، محقق آلمانی زبان‌های باستانی ایران و هند، استاد دانشگاه برلین، نویسنده Über die Metrik des jüngeren Avesta (1877) و ویراستار نسخه معتبر اوستا، اوستا: کتاب مقدس پارسیان (جلد ۳، ۹۶–۱۸۸۶)، درگذشت.
  • دومین فهرست اسامی جغرافیایی در ایران (شمال) که برای کمیته دائمی نام‌های جغرافیایی انجام شده بود، توسط انجمن جغرافیایی سلطنتی لندن منتشر شد.
  • ۱۹۳۰ شرکت نفت ایران و انگلیس (APOC) با وجود اعتراضات دولت و تقاضای مردم از لغو یا تغییر امتیاز نفت خودداری می‌کند.
  • ادیب پیشاوری (متولد ۱۸۴۴)، شاعر، ادیب و محقق درگذشت.
  • روابط سیاسی با ژاپن برقرار شد.
  • کانون وکلا تأسیس شد.
  • مجلس قانون حفاظت و صیانت از آثار تاریخی کشور را تصویب کرد. قانون آثار باستانی همچنین انحصار فرانسه در کاوش‌های باستان‌شناسی را خاتمه می‌دهد و مشارکت سایر اتباع در محوطه‌های باستان‌شناسی را تشویق می‌کند.
  • سید جلال‌الدین کاشانی، ناشر و سردبیر روزنامه پرنفوذ حبل المتین درگذشت.
  • ادوارد زاخائو (متولد ۱۸۴۵)، مستشرق آلمانی، استاد دانشگاه برلین، ویراستار و مترجم به آلمانی کتاب آثار الباقیه عن القرون الخالیه ابوریحان بیرونی به عنوان Chronologie orientalischer Volker (دو جلد، ۱۸۷۶–۱۸۷۸)، درگذشت.
  • وواسیلی بارتلد (متولد ۱۸۶۹)، شرق‌شناس و مورخ برجسته روسی، نویسنده ترکستان تا حمله مغول (ویرایش انگلیسی بازبینی شده، ۱۹۲۳) و آثار دیگر در مورد آسیای مرکزی و تاریخ آن، و ۲۴۷ مقاله در چاپ اول دایرةالمعارف اسلام، درگذشت.
  • یوزف مارکوارت (متولد ۱۸۶۴)، محقق برجسته ایران‌شناسی، مورخ، فیلولوژیست، نویسنده Erānšahr nach der Geographie des Ps. Moses Xorenac’i (1901) و Wehrot und Arang (1938) درگذشت.
  • فریدریش کارل آندرئاس (متولد ۱۸۴۶)، ایران‌شناس بانفوذ آلمانی، استاد دانشگاه گوتینگن و اولین محققی بود که زبان سغدی را در میان اسناد کاوش شده در تورفان شناسایی کرد، و نویسنده Mitteliranische Manichaica aus Chinesisch-Turkestan، که پس از مرگ توسط W. B. Henning (جلد ۳، ۱۹۳۲–۱۹۳۴) ویرایش و منتشر شد، درگذشت.
  • تئودور نولدکه (متولد ۱۸۳۶)، سامی‌شناس و ایران‌شناس برجسته، مترجم و حاشیه‌نویس بخش ساسانی تاریخ طباری به‌عنوان Geschichte der Perser und Araber zur Zeit der Sasaniden (1879)، نویسنده Orientalische Skizzen the Iranian (1892) Nationalepos (حماسه ملی ایران، ویرایش دوم تجدید نظر شده، ۱۹۲۰)، درگذشت.
  • ۱۹۳۰–۱۹۳۲ دوره هشتم مجلس شورای ملی
  • ۱۹۳۱ تمدید قراردادهای بازرگانی با اتحاد جماهیر شوروی که امتیازات بسیار مطلوبی به هیئت‌های تجاری روسیه می‌دهد.
  • قانون انحصار تجارت خارجی به تصویب مجلس می‌رسد.
  • اجرای قوانین کیفری جدید.
  • ۱۹۳۲ انحصار انتشار ارز از بانک شاهنشاهی فارس (تشکیلات انگلیسی) به بانک ملی ایران منتقل می‌شود و پایه پول فارسی از قران به ریال تغییر می‌یابد.
  • فیصل دوم، پادشاه عراق و نوری السعید پاشا، نخست وزیرش، به ایران سفر کردند که گام مهمی در جهت بهبود روابط دو کشور است.
  • محمدحسین کازرونی، بنیانگذار صنایع نساجی در اصفهان در سن ۸۰ سالگی درگذشت. دولت خانواده‌ها را تشویق می‌کند تا از پارچه‌های خود برای فرزندان خود در مدرسه استفاده کنند تا اقدامی برای ارتقای صنعت ملی شود.
  • حسن مستوفی‌الممالک (متولد ۱۸۷۵)، دولتمرد ملی‌گرا محبوب و نخست‌وزیر سابق، درگذشت.
  • مجلس شورای ملی قانون اندازه‌گیری را با تصویب سیستم متریک تصویب می‌کند.
  • قراردادی بین ایران و ترکیه امضا شد که مرزهای مشترک آنها را مشخص می‌کرد.
  • ویلهم لیتن (متولد ۱۸۸۰)، کنسول آلمان و نویسنده قانون اساسی جدید ایران مروری بر عملکرد قانونگذاری تا به امروز مجلس ایران درگذشت.
  • مجلس شورای ملی امتیاز نفت دارسی را لغو کرد. دولت بریتانیا این موضوع را به شورای جامعه ملل می‌کشاند که مذاکرات مستقیم را توصیه می‌کند. اختلاف بر سر این موضوع بین کابینه رضاشاه و نمایندگان شرکت نفت انگلیس و ایران ادامه دارد.
  • ۱۹۳۳ رضاشاه که از سوی انگلیسی‌ها (به دلیل در خواست لغو امتیاز نفت دارسی) ناگهان به خواسته‌های بریتانیا تن داد، باعث ناراحتی و ناامیدی کابینه‌اش شد. نتیجتاً قرارداد جدیدی با شرکت نفت انگلیس و ایران منعقد می‌شود و ایران بسیاری از ادعاهای خود را رها می‌کند. مجلس قانون جدید امتیاز نفت را تصویب کرد و مدت آن را ۳۰ سال تمدید کرد.
  • افتتاح بانک کشاورزی ایران
  • محمدعلی فروغی نخست‌وزیری را بر عهده گرفت.
  • عبدالحسین تیمورتاش، وزیر دربار، یکی از معماران حکومت پهلوی و نوسازی کشور و از نزدیکان رضاشاه به دستور رضاشاه برکنار، زندانی و در زندان به قتل رسید.
  • گای لسترنج (متولد ۱۸۵۴)، مستشرق بریتانیایی، نویسنده جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی، ایران و آسیای مرکزی، از فتح مسلمانان تا زمان تیمور (۱۹۰۵)، و مترجم دون خوان داپرس (۱۹۲۶) و کتاب گزارشی از سفرهای دون خوان به ایران و اقامت در آن، درگذشت.
  • فردریک رابرت مارتین (متولد ۱۸۶۸)، مورخ هنر بریتانیایی و نویسنده کتاب نقاشی مینیاتور و نقاشان ایران، هند و ترکیه از قرن هشتم تا هجدهم (۲ جلد، ۱۹۱۲)، درگذشت.
  • جیوانجی جمشیدجی مودی (متولد ۱۸۵۴)، کشیش زرتشتی، محقق ایرانشناسی، سخنران و جهانگرد، نویسنده مراسم مذهبی و آداب و رسوم پارسی‌ها (۱۹۲۲)، و سفرهای من به خارج از بمبئی (نوشته شده به زبان گجراتی (۱۹۲۶)، درگذشت.
  • عارف قزوینی (زادهٔ ۱۸۸۰)، شاعر و موسیقی‌دان محبوب درگذشت.
  • نمایش فیلم «دختر لر»؛ نخستین فیلم ناطق ایرانی
  • ۱۹۳۳–۱۹۳۵ دوره نهم مجلس شورای ملی
  • ۱۹۳۴ مجلس قانونی را تصویب کرد که طی پنج سال ۲۵ مدرسه تربیت معلم و یک دانشکده تربیت مدرس ایجاد شود.
  • جعفرقلی‌خان بختیاری (زاده ۱۸۷۹)، فعال در انقلاب مشروطه، وزیر سابق جنگ و معتمد نزدیک رضاشاه، که سال قبل از کابینه برکنار شده بود، به دستور شاه در زندان به قتل رسید.
  • اداره گمرک که از اوایل قرن بیستم زیر نظر مدیران بلژیکی بود به مقامات ایرانی واگذار شد.
  • رضا شاه از ترکیه بازدید می‌کند و تحت تأثیر اصلاحات کمال آتاتورک قرار می‌گیرد و عزم او را برای تسریع روند مدرنیزاسیون در ایران، از جمله کشف حجاب از زنان، تقویت می‌کند.
  • افتتاح ساختمان مرکزی پست تهران.
  • تشکیل خبرگزاری پارس.
  • کنگره بین‌المللی فردوسی به مناسبت هزارمین سالگرد درگذشت این شاعر با حضور تعداد زیادی از ایران شناسان خارجی در تهران برگزار شد. بنای آرامگاه فردوسی در طوس افتتاح شد.
  • ۱۹۳۵ افتتاح دانشگاه تهران با شش دانشکده الهیات، ادبیات و علوم انسانی، حقوق، پزشکی، علوم و فنون و همچنین دانشکده تربیت معلم.
  • فرهنگستان زبان فارسی با ریاست محمدعلی فروغی افتتاح گردید. وظیفه این فرهنگستان ابداع یا گزینش واژه‌های فارسی برای برخی واژه‌ها و مفاهیم بیگانه بود. با روحیه وطن‌پرستی، تعدادی از کلمات فارسی جایگزین کلمات عربی می‌شود، فعالیت فرهنگستان در سال ۱۹۴۱ با کناره‌گیری رضا شاه پایان می‌یابد.
  • دولت به مردم دستور می‌دهد که لباس یکنواخت به سبک غربی (لباس یک شکل) و کلاه غربی (کلاه شاپو) را انتخاب کنند و همه افراد از پوشیدن عبا و عمامه بدون تأیید قبلی مقامات منع می‌شوند.
  • قیام در مسجد گوهرشاد مشهد علیه لباس پوشیدن به سبک جدید غربی به تلفات سنگین پس از تیراندازی نیروهای دولتی به روحانیان و عموم مردم در حرم علی‌بن‌موسی‌الرضا منجر می‌شود. محمدولی اسدی، تولیت حرم، به عنوان مجرم به جرم ترک وظیفه اعدام می‌شود.
  • تأسیس دانشکده نظامی (دانشگاه جنگ).
  • افتتاح کانون بانوان با حضور چهره‌های شاخص جنبش حقوق زنان در ایران و تشویق علی‌اصغر حکمت، وزیر آموزش و پرورش.
  • تأسیس شرکت بیمه ایران.
  • حسن پیرنیا مشیرالدوله (متولد ۱۸۷۱)، دولتمرد، مورخ مشهور و نویسنده کتاب تاریخ ایران باستان (تاریخ ایران باستان، ۳ جلد)، درگذشت.
  • محمود جم نخست‌وزیری را بر عهده گرفت.
  • بنا به پیشنهاد سفیر ایران در آلمان، از دولت‌های خارجی درخواست می‌شود که به‌جای نام پرشیا و امثال آن، از نام «ایران» به عنوان نام رسمی کشور استفاده شود.
  • فردریش روزن (متولد ۱۸۵۶)، مستشرق آلمانی، دیپلمات، نویسنده کتاب Elementa persica (1915)، Persien in Wort und Bild (1926)، ترجمه به آلمانی رباعیات عمر خیام (۱۹۳۰)، و ویراستار تعدادی از متون فارسی، درگذشت.
  • ۱۹۳۵ تا ۱۹۳۷ دوره دهم مجلس شورای ملی
  • ۱۹۳۶ همسر رضاشاه و دخترانش در یک مراسم عمومی در مدرسه جدید تربیت معلم در تهران بی‌حجاب ظاهر شدند.
  • پوشیدن حجاب سنتی (چادر) برای زنان ممنوع اعلام می‌شود. (کشف حجاب)
  • روابط ایران و آمریکا در نتیجه دستگیری سفیر ایران در واشینگتن به دلیل تخلفات رانندگی قطع می‌شود.
  • کمپین سوادآموزی بزرگسالان با ایجاد کلاس‌های بزرگسالان، به ویژه برای پایین‌ترین رده از کارمندان دولت آغاز می‌شود.
  • یالمار شاخت، وزیر دارایی آلمان، با سفر به ایران، آغاز روابط تجاری نزدیک‌تر بین دو کشور را آغاز می‌کند.
  • درگذشت شیخ خزعل حکمران خرمشهر و رئیس قبیلهٔ بنی‌کعب در خوزستان
  • میرزا محمد حسین نائینی (متولد ۱۸۶۰)، رهبر مذهبی که از انقلاب مشروطه حمایت می‌کرد و استدلال می‌کرد که مفهوم مشروطیت با تشیع سازگار است، درگذشت.
  • آنتوان میه (متولد ۱۸۶۶)، هندواروپایی‌دان برجسته فرانسوی، محقق پیشگام در زبان‌شناسی ایران و ارمنی، نویسنده مطالعات ریشه‌شناسی و واژگان اسلاوی قدیم (۲جلد، ۱۹۰۲–۱۹۰۵)، دستور زبان فارسی باستان (۱۹۱۵)، و سه سخنرانی در مورد گاتاهای اوستا (۱۹۲۵)، درگذشت.
  • ۱۹۳۷
  • عبدالکریم حائری یزدی (متولد ۱۸۵۹)، پیشوای دینی و مؤسس حوزه علمیه قم که در سازماندهی تدریس کلامی در ایران نقش بسزایی داشت، درگذشت.
  • علی‌اکبر داور (متولد ۱۸۸۵) یکی از دولتمردان اصلی در سیاست مدرن سازی رضا شاه و طراح اصلی قوانین مدنی، تجاری و کیفری جدید، وزیر دادگستری. مالی، خودکشی کرد.
  • گروهی متشکل از ۵۳ ملی‌گرای تحصیل‌کرده و با گرایش چپ، به رهبری دکتر تقی ارانی، دستگیر و زندانی شدند.
  • معاهده سعدآباد، یک پیمان عدم تجاوز متقابل با هدف ارتقای اتحاد سیاسی و همکاری اقتصادی، بین افغانستان، ایران، عراق و ترکیه امضا شد.
  • سید حسن مدرس، روحانی برجسته و رهبر سابق جناح اقلیت در مجلس، که مخالف نقشه‌های رضاشاه بود، در حالی که در کاشمر در بازداشت بود توسط نیروهای امنیتی کشته شد.
  • بوف کور صادق هدایت، اثر مهم داستان مدرن فارسی منتشر شد.
  • ادگار بلوشه (متولد ۱۸۷۰)، مورخ هنر فرانسوی، کتاب‌شناس، مترجم به فرانسوی برگزیده‌های جامع التواریخ رشیدالدین (۱۹۱۱)، و نویسنده نقاشی‌هایی از نسخه‌های خطی شرقی در کتابخانه ملی (۱۹۱۴–۱۹۲۰) درگذشت.
  • آبراهام والنتاین ویلیامز جکسون (متولد ۱۸۶۲)، محقق برجسته و پیشگام آمریکایی در مطالعات ایرانی، استاد دانشگاه کلمبیا، مؤسس و سردبیر مجموعه هند و ایرانی دانشگاه کلمبیا (۱۳ جلد، ۱۹۳۲–۱۹۰۱)، نویسنده کتاب زرتشت، پیامبر ایران باستان (۱۸۹۹)، دستور زبان اوستایی در مقایسه با سانسکریت (۱۸۹۲)، از قسطنطنیه تا خانه عمر خیام: سفر در ماوراء قفقاز و شمال ایران برای تحقیقات تاریخی و ادبی (۱۹۱۱)، و پژوهش‌هایی در مانوی (۱۹۳۲) درگذشت.
  • ۱۹۳۷ تا ۱۹۳۹ دوره یازدهم مجلس شورای ملی
  • ۱۹۳۸ روابط با فرانسه به دلیل انتشار مقاله ای در مطبوعات فرانسه در انتقاد از رضا شاه قطع شد.
  • فیروز فیروز، وزیر سابق دارایی (۱۹۲۵–۱۹۲۹) که در سال ۱۹۲۹ از سمت خود برکنار شده بود، در حالی که سال‌ها مورد توجه شاه نبود، در حالی که در بازداشت در سمنان بود، توسط پلیس کشته می‌شود.
  • نیروگاه برق تهران آغاز به کار کرد.
  • سیستم راه‌آهن سراسری ایران که تماماً با سرمایه ایران ساخته شده و عمدتاً از گمرکات قند و چای تأمین گردید، توسط رضا شاه افتتاح شد. این راه‌آهن از خرمشهر به تهران تا بندر شاه (بندر امام خمینی) امتداد دارد و خلیج فارس را به دریای خزر متصل می‌کند.
  • ۱۹۳۹ محمدرضا پهلوی برای ازدواج با فوزیه، خواهر ملک فاروق یکم پادشاه مصر، به این کشور سفر کرد.
  • آغاز جنگ جهانی دوم و اعلام بیطرفی از جانب ایران
  • ۱۹۴۰ برای انجام سرشماری در شهر تهران، مردم شهر از خروج از خانه‌ها منع شدند. جمعیت تهران بر طبق این سرشماری ۵۴۰ هزار نفر اعلام شد.
  • اولین فرستنده رادیویی ایران در تهران کلید خورد. این فرستنده رادیویی تنها هشت ساعت برنامه از جمله اخبار و موسیقی ایرانی را پخش می‌کرد.

محمدرضاشاه

1354

24 اسفند 1354 در روز تولد رضاشاه نمایندگان مجلس سنا و شورا جلسه مشترکی تشکیل دادند و تصویب کردند تا از سال 1355، تاریخ به نشانه 2500 سال پادشاهی کوروش و 35 سال سلطنت محمدرضا، به 2535 تغییر یابد. آیت‌الله گلپایگانی به شدت اعتراض کرد اما تمام نامه‌نگاری‌های اداری کشور از 1355 بر این اساس انجام شد. (دایره‌المعارف مصوّر تاریخ زندگی امام خمینی، جعفر شیرعلی‌نیا، نشر سایان، صفحه 191)