حدود 4 میلیون سال پیش:
پیدایی اُسترالوپبتکوس بر روی زمین(عصر حجر، ص 6)
حدود دو و نیم میلیون سال پیش:
سپیدهدمان عصر حجر (عصر حجر، ص 6)
حدود دو میلیون سال پیش:
پیدایی هومو هابیلیس (عصر حجر، ص 6)
حدود 1.8 میلیون سال پیش:
پیدایی هومو ارکتوس (عصر حجر، ص 6)
حدود 1.8 تا 1.7 میلیون سال پیش:
نابودی هومو هابیلیس (عصر حجر، ص 6)
حدود 1 میلیون تا 700 هزار سال پیش:
نابودی استرالوپیتکوس (عصر حجر، ص 6)
حدود 500 هزار سال پیش:
پیدایی هوموساپینس (عصر حجر، ص 6)
حدود 200 تا 50 هزار سال پیش:
پیدایی هوموساپینس در آفریقا (عصر حجر، ص 6)
حدود 100 هزار سال پیش:
- پیدایی انسان نئاندرتال (عصر حجر، ص 6)
- پیدایی هومو ساپینس ساپینس در خاورمیانه (عصر حجر، ص 6)
حدود 125 تا 32 هزار سال پیش:
عصر حجر میانی (عصر حجر، ص 6)
حدود 60 هزار سال پیش:
پیدایی هومو ساپینس ساپینس در استرالیا (عصر حجر، ص 6)
حدود 50 تا 35 هزار سال پیش:
نابودی انسان نئاندرتال (عصر حجر، ص 6)
40000 ق.م.
- فرهنگ عصر دیرینه سنگی در فلسطین (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
حدود 32 تا 10 هزار پیش: اواخر عصر حجر (عصر حجر، ص 6)
حدود 20 هزار سال پیش:
پیدایی هومو ساپینس ساپینس در اروپا (عصر حجر، ص 6)
حدود 10000 ق.م.
- آغاز کشاورزی و اهلی کردن جانوران به دست کوهنشینان (خاور نزدیک باستان، ص 6)
9000 ق.م.
- فرهنگ عصر مفرغ در ترکستان (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
حدود 6000 ق.م.
- درآمیختن سامیان و کوهنشینان در درۀ میان دجله و فرات (خاور نزدیک باستان، ص 6)
حدود 5500 ق.م.
- ساکنان نواحی مرتفع پیرامون جلگههای بینالنهرین شروع به فرود آمدن از تپه ها و اقامت در درههای رودخانههای دجله و فرات میکنند. (امپراطوری آشور، ص 6)
- ابداع گاوآهن، آبیاری، چرخ، و نظام شمارش شصتگانی (خاور نزدیک باستان، ص 6)
حدود 5000 ق.م.
- نخستین روحانیون و پرستگاهها (خاور نزدیک باستان، ص 6)
حدود 4900 ق.م.
- پیدایش نخستین شهرها: اربدو، عبید، اوروک، اور (خاور نزدیک باستان، ص 6)
حدود 4800 ق.م.
- ابداع نخستین خطهای تصویری (خاور نزدیک باستان، ص 6)
حدود 4500 ق.م.
- ابداع خط میخی
- تمدن در شوش و کیش (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
حدود 4000 ق.م.
- پیدایش دولتشهرها
3800 ق.م.
- تمدن در کرت (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
3638 ق.م.
- سومین سلسلۀ کیش (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
3600 ق.م.
- تمدن در سومر (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
3000-3300 ق.م.
- سومریان نخستین شهرهای بینالنهرین را در دشت واقع در شمال غربی خلیج فارس میسازند. آنها همچنین از سبک نگارشی را که بعدها محققان خط میخی نامیدند، آغاز کردند. (بین النهرین باستان، ص 6)
3200 ق.م.
- سلسلۀ اکشاک در سومر (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
3100 ق.م.
- اور-نیا نخستین شاه لاگاش (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
3089 ق.م
- چهارمین سلسلۀ کیش (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
2903 ق.م.
- اصلاحات شاه اوروکاژینا در لاگاش (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
2897 ق.م.
- تسخیر لاگاش به دست لوگال-زاگیزی (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
2817-2872 ق.م.
- یکی شدن سومر و اکد به دست سارگن اول (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
حدود 2800 ق.م.
- توفان بزرگ (خاور نزدیک باستان، ص 6)
2739-2795 ق.م.
- نرمسین شاه سومر و اکد (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
حدود 2650 ق.م.
- پادشاهی گیلگمش در اوروک، و اَگَه در کیش (خاور نزدیک باستان، ص 6)
حدود 2625 ق.م.
- نخستین سلسلۀ اور (خاور نزدیک باستان، ص 6)
2600 ق.م.
- گودآ شاه لاگاش (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
حدود 2500 ق.م.
- نگارش حماسۀ گیلگمش (خاور نزدیک باستان، ص 6)
2398-2474 ق.م.
- دورۀ طلایی اور؛ نخستین قانون نامه (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
2200-2400 ق.م.
- فرمانروایان اکدی، و به ویژه شاه سارگن، سومر را تسخیر و شمال و جنوب بین النهرین را متحد میکنند.(بین النهرین باستان، ص 6)
حدود 2370 ق.م.
پادشاهی سارگن سامی در سومر (خاور نزدیک باستان، ص 6)
2357 ق.م.
- غارت شدن اور به دست عیلامیان (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
1926-2169 ق.م.
- نخستین سلسلۀ بابلی (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
2081-2123 ق.م.
- حموربی، شاه بابل (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
2094-2117 ق.م.
- تسخیر سومر و عیلام به دست حموربی (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 137)
2112 ق.م.
- اورنمّو پادشاه شهر اور، امپراطوری جدیدی تاسیس میکند، سلسلۀ سوم اور (بین النهرین باستان، ص 6 و خاور نزدیک باستان، ص 6)
حدود 2100 ق.م.
- زیگورات سازی سلسلۀ سوم، مهاجرت حضرت ابراهیم از اور و اقامتش در حیرون، و عهد با یهوه برای بنیاد ملتی عبرانی (خاور نزدیک باستان، ص 6)
حدود 2006 ق.م.
- فتح اور به دست عیلامیان و پایان کار سومریان (خاور نزدیک باستان، ص 6)
حدود 2000 ق.م.
- یک نویسندۀ ناشناخته بابلی، قصههای حماسی گیلگمش، قهرمان باستانی بینالنهرین، را گرد میآورد. اینک دیگر به زبان سورمی سخن گفته نمیشود و تنها کاهنان و دانشوران از آن استفاده میکنند. (امپراطوری آشور، ص 6)
1703-1926 ق.م.
- دومین سلسلۀ بابلی (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
1900 ق.م.
- ظهور تمدن حتی (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
حدود 1813-1781 ق.م.
- فرمانروایی شمشی ادد، پایهگذار نخستین دودمان بزرگ پادشاهی آشور و نخستین فرمانروای این کشور. (امپراطوری آشور، ص 6)
1800 ق.م.
- تمدن در فلسطین (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
1792 ق.م.
- آغاز سلطنت حمورابی در بابل و نگارش قوانین (خاور نزدیک باستان، ص 6)
1759 ق.م.
- حمورابی، پادشاه بابلیان، پادشاهی ماری را در فرات علیا تسخیر و کمی پس از آن، آشور و دیگر شهرهای آشوری را به قلمرو خود ضمیمه کرد. (بین النهرین باستان، ص 6 و امپراطوری آشور، ص 6)
1750 ق.م.
- درگذشت حمورابی و برافتادن امپراطوری بابل (خاور نزدیک باستان، ص 6)
1169-1746 ق.م.
- تسلط کاسیها بر بابل (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
1716 ق.م.
- طلوع دولت آشور به دست شمشی اداد دوم (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
1220-1650 ق.م.
- بندگی یهودیان در مصر (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
حدود 1600-1365 ق.م.
- نخستین دوران تاریک بینالنهرین، که طی آن نخست فرمانروایان کاسی بابل و سپس پادشاه میتانی، واقع در دجلۀ علیا، بر آشور مسلط میشوند. (امپراطوری آشور، ص 6)
- تسلط مصر بر فلسطین و سوریه (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
1595 ق.م.
- هیتیها، قومی جاهطلب از مرکز آسیای صغیر (آناتولی مرکزی)، بابل را غارت میکنند. (بین النهرین باستان، ص 6 و خاور نزدیک باستان، ص 6)
1550 ق.م.
- تمدن میتانی (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
1500 ق.م.
- استیلای کاسیان در بابل (خاور نزدیک باستان، ص 6)
1461 ق.م.
- برا-برویاش اول، شاه بابل (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
حدود 1365-1330 ق.م.
- فرمانروایی آشور اوبالیت اول، نخستین پادشاه آشور تازه استقلال یافته. (امپراطوری آشور، ص 6)
حدود 1300 ق.م.
- رهبری حضرت موسی قوم یهود را برای مهاجرت از مصر به طور سینا و رسیدن ده فرمان
1276 ق.م.
- وحدت آشور به دست شلمنصر اول (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
حدود 1250 ق.م.
- پشگامی دریانوردان فنیقی در امر تجارت (خاور نزدیک باستان، ص 6)
حدود 1244- 1208 ق.م.
- فرمانروایی توکولتی-نینورتای اول، که شهر بابل را تسخیر میکند. (امپراطوری آشور، ص 6)
حدود 1200 ق.م.
- بسیاری از شهرهای خاور نزدیک و بینالنهرین، از جمله شهرهای هیتیها، غارت و سوزانده میشود و منطقه دستخوش آشوبی فاجعآمیز میگردد، که سبب آن نامشخص باقی میماند؛ آشور تا حد زیادی از ویرانی مصون میماند، و در منطقۀ غرب خاور نزدیک تنها قدرت بزرگی است که پابرجا میماند. (امپراطوری آشور، ص 6)
1171 ق.م.
- پایان استیلای کاسیان بر بابل (خاور نزدیک باستان، ص 6)
1120 ق.م.
- حملۀ نبوکدنصر یکم به عیلامیان و بازیابی تندیس مردوک (خاور نزدیک باستان، ص 7)
1102-1115 ق.م
- توسعۀ دولت آشور به دست تیگلت-پیلسر اول (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
حدود 1115-1077 ق.م.
- فرمانروایی تیگلات پیلصر اول، که سپاهیانش به ساحل دریای مدیترانه میرسند و از بیبلوس (جبیل) و سایر شهرهای فنیقی خراج دریافت میکنند. (امپراطوری آشور، ص 6)
حدود 1070-911 ق.م.
- دومین دوران تاریک بینالنهرین، که در آن قلمرو آشور به لحاظ قدرت و وسعت به طرز چشمگیری کاهش مییابد و به لحاظ سیاسی و نظامی آرام و راکد است. (امپراطوری آشور، ص 6)
1010-1025 ق.م
- شائول، پادشاه یهود (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
974-1010 ق.م.
- پادشاهی داوود بر یهودیان یا قوم عبرانی (خاور نزدیک باستان، ص 7 و ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
600-1000 ق.م.
- دورۀ طلایی فنیقیه و سوریه (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
937-974 ق.م.
- سلیمان، پادشاه یهود (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
937 ق.م.
- تجزیۀ دولت یهود: یهودا و اسرائیل (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
حدود 911-891 ق.م.
- فرمانروایی ادد-نیراری دوم، نخستین پادشاه آشور تازه احیاء شده، که اینک وارد بزرگترین دوران گسترش و شکوه و عظمت خود میشود. (امپراطوری آشور، ص 7)
910 ق.م.
- فتح بابل به دست آشوریان (خاور نزدیک باستان، ص 7)
حدود 883-859 ق.م.
- فرمانروایی آشور نصیرپال دوم، که کار بزرگ نیای خود تیگلات پیلصر را در رسیدن به ساحل مدیترانه تکرار میکند. (امپراطوری آشور، ص 7 و ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
883 ق.م.
- آغاز پادشاهی آشور بانیپال، نخستین شاه آشور (خاور نزدیک باستان، ص 7)
824-859 ق.م
- شلمنصر سوم، شاه آشور (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
853 ق.م.
- شَلَم نصر سوم پادشاه آشور با نیروهای متحد دمشق، اسرائیل، و سایر پادشاهیهای ساحلی در قرقر، در مجاور رودخانۀ اورونتس (نهرالعاصی) در شمال دمشق میجنگد و چون نمیتواند آنها را شکست دهد، عقب مینشیند. (امپراطوری آشور، ص 7)
808-811 ق.م.
- سامورامات («سمیرامیس») در آشور (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
700-785 ق.م.
- عصر طلایی ارمنیه («اورارتو») (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
حدود 744-727 ق.م.
- پادشاهی تیگلات پیلصر سوم و بنیاد امپراطوری آشور (خاور نزدیک باستان، ص 7 و ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138) که حاکمیت آشور را بر سوریه و فلسطین از نو برقرار میسازد، دمشق را میگیرد و نیمی از اسرائیل را تسخیر میکند. (امپراطوری آشور، ص 7)
722-732 ق.م.
- استیلای آشور بر دمشق و سامره (ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 1، 138)
705-722 ق.م.
- دورۀ حکومت سارگن دوم، موسس سلسلۀ سارگنی که شورش های متعددی را سرکوب کرد و در شمال شرقی نینوا قصر سلطنتی جدیدی در دور-شروکین (کاخ خُرساباد) ساخت. (بین النهرین باستان، ص 6)
722 ق.م.
- نابودی قوم یهود در اسرائیل به دست شاه آشور (خاور نزدیک باستان، ص 7)
704 ق.م.
- آغاز پادشاهی سناخریب در آشور و ویرانی بابل به دست وی (خاور نزدیک باستان، ص 7)
694 ق.م.
- سِناخریب، جانشین سارگن، بابل را ویران میسازد. (امپراطوری آشور، ص 7)
681 ق.م.
- سناخریب به دست پسرانش به قتل میرسد. یکی از آنها به نام اسرحدون، بر تخت مینشیند و به زودی بازسازی بابل را آغاز میکند. (امپراطوری آشور، ص 7)
671 ق.م.
- اسرحدون به مصر حمله میبرد و پایتخت آن ممفیس را تسخیر میکند. بعداً مصر سر به شورش برمیدارد و اسرحدون در سر راهش برای فرونشاندن شورش از دنیا میرود. (امپراطوری آشور، ص 7)
حدود 668-627 ق.م.
- فرمانروایی آشور بانیپال، که امپراطوری آشور را در اوج اقتدارش به ارث میبرد. بنیان کتابخانۀ کاخ وی (خاور نزدیک باستان، ص 7 و امپراطوری آشور، ص 7)
639 ق.م.
- گاهشماری پادشاهان آشوری ناگهان و به نحوی مشکوک متوقف (نابود و منقطع) میشود. (بین النهرین باستان، ص 6)
- آشور بانیپال، پادشاهی عیلام، دشمن دیرینه آشور را که در شرق جلگۀهای بینالنهرین واقع است، ویران میکند. (امپراطوری آشور، ص 7)
627 ق.م
- آشور بانیپال میمیرد و آشور گرفتار جنگ داخلی میشود. (امپراطوری آشور، ص 7)
626 ق.م.
- فرمانروای کلده، نبوپلصر، بابل را به تصرف درمیآورد و علیه آشور ضعیف شده به جنگ دست مییازد. (امپراطوری آشور، ص 7)
615 ق.م.
- کیاکسار (هوخشتره) پادشاه ماد از شرق به کشور آشور حمله میبرد؛ سال بعد آشور، مقدسترین شهر امپراطوری آشور را تسخیر و غارت میکند؛ کیاکسار و نبوپلصر اتحاد ضدآشوری تشکیل میدهند. (امپراطوری آشور، ص 7)
612 ق.م.
- سپاه متحد بابل و ماد به مرکز امپراطوری آشور میتازد و نمرود و نینوا را تخریب میکند. (بین النهرین باستان، ص 6 و امپراطوری آشور، ص 7)). امپراطوری آشور از بین میرود و سه شهر اصلی آن نابود میشود (خاور نزدیک باستان، ص 7)
610 ق.م.
- بابلیها و مادها آخرین فرمانروای آشور را در نزدیکی حَرّان، در کرانۀ علیای رود فرات، شکست میدهند؛ کشور آشور اینک از ادامه حیات باز میماند. (امپراطوری آشور، ص 7)
604 ق.م.
- به قدرت رسیدن نبوکد نصر دوم در بابل و بازسازی شهر، از جمله باغهای معلق و برج بابل (خاور نزدیک باستان، ص 7)
586 ق.م.
- نابودی اورشلیم به دست نبوکد نصر دوم و پایان کار عبرانیان (خاور نزدیک باستان، ص 7)
558. ق.م.
- اشرافزادهای جاهطلب به نام کوروش بر تخت پادشاهی پارس، خراجگزار کوچک مادها در ایران، تکیه میکند. (بین النهرین باستان، ص 6)
539 ق.م.
- فتح بابل به دست کوروش کبیر (خاور نزدیک باستان، ص 7)
525 ق.م.
- کمبوجیه، پسر کوروش به مصر میتازد (بین النهرین باستان، ص 6)
522 ق.م.
- اشرافزادهای به نام داریوش، پادشاه شاهنشاهی هخامنشی میشود (بین النهرین باستان، ص 6)
520 ق.م.
- آمدن حکومت و مالیاتهای جدید؛ به دست داریوش، پادشاه ایران (خاور نزدیک باستان، ص 7)
490 ق.م.
- دو تن از سرداران سپاه داریوش لشکریان خود را در ماراتون، واقع در ساحل شرقی یونان مستقر میکنند و سپاه کوچک آتن آنها را شکست میدهد (بین النهرین باستان، ص 6)
480 ق.م.
- خشایارشا، پسر داریوش، با سپاهی عظیمتر به یونان حمله میکند. یونانیان در نبرد بزرگی دریایی در سالامیس، نزدیک آتن، ایرانیان را کاملاً شکست میدهند. (بین النهرین باستان، ص 6)
485 ق.م.
- نابودی بابل به دست خشیارشا، پادشاه ایران (خاور نزدیک باستان، ص 7)
حدود 450 ق.م.
- رواج یافتن زیان آرامی به جای زبان بابلی (خاور نزدیک باستان، ص 7)
حدود 350 ق.م.
- ناپدید شدن اور در زیر شنها پس از تغییر مسیر فرات (خاور نزدیک باستان، ص 7)
334 ق.م.
- اسکندر مقدونی، به قلمرو شاهنشاهی هخامنشی میتازد. (بین النهرین باستان، ص 6)
331 ق.م.
- فتح بابل به دست اسکندر مقدونی و پایان کار نخستین تمدن بشری (خاور نزدیک باستان، ص 7)
323 ق.م.
- اسکندر، در بابل میمیرد و سپس سرداران بزرگش به نام جانشینان بر سر تسلط بر امپراطوری عظیم او با یکدیگر میجنگند. (بین النهرین باستان، ص 6)
281 ق.م.
- سلوکوس، یکی از جانشینان اسکندر، پس از تاسیس امپراطوری در خاور نزدیک، که مرکزش در بینالنهرین واقع بود، میمیرد. (بین النهرین باستان، ص 6)
141 ق.م.
- پارتها که در شمال ایران به قدرت رسیدهاند، بر بخش اعظم قلمرو کوچک شدۀ سلوکیان، از جمله بینالنهرین، مسلط میشوند. (بین النهرین باستان، ص 6)